vandaag, 18:15Het recht om te demonstreren staat in Nederland steeds meer onder druk. Dat concludeert Nationale ombudsman Reinier van Zutphen in zijn nieuwste rapport. Verschillende politieke partijen willen het demonstratierecht inperken, maar de ombudsman vindt dat "heel link". "Als je mensen beperkt in hun mogelijkheid om hun mening te geven, brokkelt de democratie af."Verschillende partijen in de Tweede Kamer hebben het kabinet de afgelopen tijd opgeroepen om harder op te treden tegen demonstranten. Of zelfs om bepaalde actiegroepen te verbieden. "En dat terwijl 97 procent van de betogingen rustig verloopt", zegt Van Zutphen tegen Nieuwsuur. "Zonder incidenten en in goed overleg tussen organisatoren, burgemeester en politie."Desondanks zijn de politieke reacties op demonstraties feller geworden en dat baart de ombudsman zorgen. In het regeerakkoord stellen D66, CDA en VVD voor om de Wet Openbare Manifestaties aan te passen. Het lokaal gezag moet volgens de partijen meer bevoegdheden krijgen demonstraties te verbieden, verplaatsen of te beperken. Een wettelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding ligt al voor in de Kamer."Symboolpolitiek", vindt Van Zutphen. "Burgemeesters hebben geen behoefte aan een landelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding, of meer zeggenschap om demonstraties te verbieden of te verplaatsen. Dat kunnen ze namelijk al."Afgelopen weekend blokkeerden activisten van Extinction Rebellion (XR) het spoor bij Utrecht Centraal, ondanks een verbod van burgemeester Sharon Dijksma. Twee weken eerder liepen anti-azc-demonstraties in Loosdrecht uit op rellen. Relschoppers gooiden vuurwerk naar de tijdelijke noodopvanglocatie, waardoor struiken rond het gebouw vlamvatten. Binnen waren op dat moment vijftien vluchtelingen aanwezig.Deze maand nog pleitte Kamerlid Gidi Markuszower (DNA), naar aanleiding van de Loosdrechtrellen, dat mensen die zich misdragen eerder moeten worden opgepakt en vastgezet. Hij had het in één adem ook over demonstranten van XR en de Rode Lijn.In maart vroeg de SGP of het OM de mogelijkheid onderzoekt om Extinction Rebellion te verbieden, omdat die organisatie de maatschappij zou "ontwrichten". Hoewel zo'n verbod veel andere partijen te ver gaat, wordt de roep om harder te straffen wel al langer breed gedragen.De basis van onze democratie is dat we in gesprek blijven met elkaar, juist als we elkaars standpunten niet delen.Van Zutphen: "Het vertrekpunt van de politieke discussie is nu: vormen deze incidenten aanleiding om het demonstratierecht verder te begrenzen?" Zelf meent hij van niet, omdat er al duidelijke afspraken zijn over wat juridisch wel en niet mag."Een spoorwegblokkade als vorm van demonstreren is in principe niet strafbaar, maar wel als de burgemeester die heeft verboden. Protesteren voor een deur van een azc-locatie is toegestaan, maar als er fakkels op het dak worden gegooid, is het brandstichting en dus strafbaar."Van Zutphen pleit er daarom niet voor om het demonstratierecht te begrenzen, maar om te kijken hoe kan worden gegarandeerd dat demonstranten dit grondrecht zo goed mogelijk kunnen blijven uitoefenen. "De basis van onze democratie is dat we in gesprek blijven met elkaar, juist als we elkaars standpunten niet delen. Als je die ruimte beperkt, brokkelt de democratie af."Demonstraties in het nieuwsVolgens Van Zutphen is er in Den Haag de breed gedeelde overtuiging dat er onder 'het volk' behoefte is aan strengere straffen en harder optreden. Terwijl recent onderzoek dit weerspreekt. "Onder het overgrote deel van de bevolking is de steun om het demonstratierecht ongemoeid te laten juist groot."Van Zutphen bekritiseert ook de rol van de media. "Demonstraties halen alleen het nieuws als ze heel groot zijn, of uit de hand lopen. Dat moedigt betogers aan tot escalatie. Politici grijpen die incidenten dan weer aan strenger beleid te bepleiten."Maar inperking is volgens de ombudsman nooit het antwoord. "Als je nationale wetgeving gebruikt om misstanden te voorkomen, raak je ook de vrijheid van al die demonstranten die jaarlijks gebruikmaken van dit fundamentele grondrecht in onze democratische rechtsstaat."vrijdag, 16:13Utrecht verbiedt spoorblokkade XR op centraal station zaterdag, 13:26XR bezette kort het spoor op Utrecht Centraal, ondanks politieverbodzaterdag 25 april, 12:38Politie grijpt in bij protest op A12 bij Utrecht, 400 aanhoudingenmaandag 18 mei, 22:30Jetten: 'vliegend team' gaat gemeenten ondersteunen bij asielopvang