gisteren, 21:12Als kind vroeg Jorg Massen zich al af of vogels het leuk vinden om te vliegen. Nu is hij gedragsbioloog bij de Universiteit Utrecht en dus besloot hij het te onderzoeken. Het antwoord: ja, bij roze kaketoes tenminste. En dat is voor de soort belangrijk om te overleven.Iedere keer als Massen zijn blik op de hemel richtte en daar een vogel "wat doelloze acrobatiek" zag uithalen, dacht hij: dat is vast heel leuk om te kunnen. "Maar dat is natuurlijk heel erg vanuit een menselijk perspectief bekeken." Of de vogels écht plezier hadden tijdens het vliegen wist hij niet.Zoals dat gaat met hersenspinsels, kwam de vraag op en verdween ook weer. Totdat Massen een paar jaar geleden bij vogelpark Avifauna werkte. Daar houden ze dagelijks vliegshows met onder andere roofvogels, ara's en Afrikaanse lepelaars. "Dat creëerde een kans die ik niet kon laten schieten."Vliegen of niet vliegen?Hij bedacht een experiment om te onderzoeken wat vliegen met vogels doet. De roze kaketoes konden voortaan zelf kiezen of ze meededen aan de vliegdemonstraties. Aan wel of niet meedoen zaten geen consequenties. Ze konden ook achterblijven, maar dat deden ze bijna nooit. Volgens Massen het eerste kleine signaal dat ze er plezier aan beleven.Daarnaast vertoonden de vliegende vogels ook natuurlijk gedrag, zoals zoeken naar noten en zaden. Gestreste dieren doen dat niet, legt Massen uit. Ten slotte deden de onderzoekers een zogenoemde cognitieve biastest. Daarmee test je of een dier optimistisch of pessimistisch is.Optimistische kaketoesDe kaketoes kregen een velletje papier met daarop twee omgekeerde bakjes: een blauwe en een rode. Bij een wit vel zat er onder het blauwe bakje een walnoot, de snack die ze met afstand het lekkerst vinden. Onder het rode bakje lag niets. Bij een zwarte papier was het andersom, daar zat onder het blauwe bakje niks en onder het rode bakje een zonnebloempit, een voor de kaketoes minder lekkere snack.Bij de uiteindelijke test werden vogels ineens geconfronteerd met een grijs vel papier. "En wat gaat er dan in het koppie om? Dat is de vraag", vertelt Massen. "Zijn ze optimistisch en denken ze, wie weet kan ik een walnoot scoren? Of zijn ze pessimistisch en gaan ze voor de veilige keuze: het zonnebloempitje?" Kaketoes die meerdere dagen hadden gevlogen kozen veel vaker voor het blauwe bakje dan hun soortgenoten die aan de grond bleven. Conclusie: vliegen maakt de vogels optimistischer.Net als seksZe vinden vliegen dus leuk, maar wat hebben we aan deze kennis? Best veel, vertelt Massen. Ten eerste is het evolutionair belangrijk. Volgens de gedragsbioloog leggen kaketoes grote afstanden af om eten te verzamelen. Het is dan van belang al te gaan vliegen voordat je honger krijgt, anders is de kaketoe te laat. "Doordat ze vliegen als prettig ervaren, gaan ze vliegen. En degene die het leuk vinden overleven, de rest niet."Massen vergelijkt het met seks. "Alle dieren behalve de mens weten niet dat seks tot nakomelingen leidt. Maar ze seksen wel. Waarom? Omdat het prettig is. En daardoor sterven ze niet uit."Ook voor mensen en organisaties die vogels houden is het onderzoek van belang. Het laat zien dat vogels ruimte nodig hebben om te kunnen vliegen. Massen plaatst hier wel een kanttekening bij: het onderzoek is nu alleen uitgevoerd bij roze kaketoes. "Voor roofvogels bijvoorbeeld kan het heel anders zijn. Zij moeten vooral energie besparen tussen het jagen door en maken korte vluchten. Je moet dat dan eigenlijk per soort onderzoeken."Gaat Massen daar in de rest van zijn carrière werk van maken? Voorlopig in ieder geval niet, want hij gaat nu negen maanden met sabbatical. "Maar daarna misschien wel. Als ik daarvoor de tijd en middelen krijg, lijkt me dat hartstikke leuk."