woensdag 8 juli, 11:19Met pijn en moeite probeert Liesanne (19) uit Enschede haar havodiploma te halen. Ze voelt zich al jaren uitgeput door een autistische burn-out. Als haar examen geannuleerd wordt door code rood, stort haar wereld in. Helemaal als duidelijk wordt dat ze het pas eind augustus in kan halen.De meeste middelbare scholen hebben de diploma-uitreiking al lang en breed achter de rug. Voor leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs is dat een ander verhaal. Ze doen staatsexamen via een aangepast programma, uitgesmeerd over meerdere jaren. Zo ook de 19-jarige Liesanne Lusink uit Enschede. De havoleerling werd enkele jaren geleden gedwongen tot een pas op de plaats als gevolg van een autistische burn-out. Ze heeft last van fysieke, mentale en emotionele uitputting die specifiek is voor mensen met autisme. NoodlotMet de finish in zicht slaat het noodlot toe. Op 26 juni gaan de staatsexamens vanwege code rood niet door. Liesanne moet onder meer Natuurkunde (mondeling) inhalen, niet haar makkelijkste vak. Het examen is in eerste instantie naar eind augustus verplaatst. Moeder Janine Soer slaat de schrik om het hart.Sinds de autistische burn-out is het leven een hel, voor Liesanne en haar ouders. "Ze zondert zich af, je kunt haar bijna niet uit die depressie trekken, alles is teveel." Die moet je niet met dergelijke onzekerheid opzadelen, zoveel is duidelijk. "Elke verandering overweldigt haar. Dit is een periode waarin ze tot rust moet komen, bijkomen van het gevecht dat ze heeft geleverd, en vele met haar. De impact op deze doelgroep is enorm." Zo lang wachten is geen optie. "De stof zit er nu nog in en je komt in de knel met je vervolgstudie."Je kunt haar bijna niet uit die depressie trekken, alles is teveelStroefHonderden leerlingen zitten in hetzelfde schuitje en zoeken een oplossing, vertelt Soer. "De communicatie loopt stroef. We worden lang in het ongewisse gelaten. Die onzekerheid is kwetsend. Alle examens worden ver van tevoren gepland en dan wordt het last minute afgelast. Het was al langer bekend dat er een hittegolf aankwam. Daar hadden ze op in kunnen spelen, maar er was geen plan. Bovendien gingen de examens een dag later wel door. Ook toen was het nog code rood." Ouders zitten met de handen in het haar. Scholen in de provincie worden afgebeld om te vragen of het examen daar gemaakt kan worden, ook door Soer. "Op een aantal scholen worden nog examens afgenomen. Ik heb een aantal scholen gebeld. We zijn bereid het hele land door te reizen om haar zo spoedig mogelijk examen te laten doen." Ze kan het snelst terecht in Borculo, komende vrijdag al, met nog een stuk of twaalf leerlingen van Het Roessingh, haar huidige school. Het examen voor kwetsbare vso-leerlingen wordt afgenomen door een speciale groep examenbegeleiders. Die komen uit het hele land, dus het vergt nog wel wat geregel, zegt Soer. Alles op allesVolgens staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs worden de examens die leerlingen vrijdag 26 juni niet konden maken, snel weer ingehaald. "We zetten alles op alles om ervoor te zorgen dat zij snel alsnog hun examen kunnen doen, zodat ze ook gauw weten of ze hun diploma hebben gehaald." Ze wil dat dit voor 1 augustus gebeurt en liever nog voor 18 juli, laat de VVD-bewindsvrouw weten.Ondanks de gevonden oplossing is ze er niet gerust op. Liesanne opladen is een klus. "We tellen de dagen af en zijn bang dat het een drama wordt", zegt ze met verwijzing naar haar angst voor een black-out.