vandaag, 19:07De Gezondheidsraad heeft opvallende kritiek(opent in nieuw venster) geuit op de vaccinatiestrategie van Hugo de Jonge, destijds coronaminister. Volgens de raad ging het ministerie in tegen herhaalde adviezen om ouderen als eersten te vaccineren. In plaats daarvan begon De Jonge met zorgmedewerkers, die minder risico liepen om aan corona te overlijden.De Jonge zei(opent in nieuw venster) begin 2021 tegen de Tweede Kamer dat hij het advies van de Gezondheidsraad wél opvolgde. Door verpleeghuispersoneel te vaccineren zouden ouderen volgens hem indirect worden beschermd. Maar in de reactie(opent in nieuw venster) aan de OVV noemt de raad dit een "geitenpaadje" van de overheid om het advies ouderen voorrang te geven "niet uit te voeren".'Nog nooit meegemaakt'Voormalig RIVM-voorman Roel Coutinho noemt het "ongebruikelijk" dat de Gezondheidsraad zich kritisch uitlaat over de beslissingen van een minister. "Ik heb dit mijn hele carrière nog nooit meegemaakt", zegt Coutinho. "Goed dat het nu toch naar buiten komt, zodat de enquêtecommissie erop kan doorvragen bij De Jonge."Deze week gaan de verhoren in de corona-enquête over de vaccinatiestrategie. Vrijdag wordt De Jonge gehoord. De Gezondheidsraad wil zolang de enquête loopt niet ingaan op vragen, maar zegt nog steeds achter de reactie te staan.Uit vrijgegeven e-mails die Nieuwsuur bestudeerde, blijkt dat er ook binnen het RIVM zorgen(opent in nieuw venster) waren over het afwijken(opent in nieuw venster) van de adviezen. "Er is wederom geen inhoudelijk argument, er is niet afgestemd met inhoudelijke experts en het gaat lijnrecht in tegen het GR/OMT-advies", schrijft(opent in nieuw venster) een RIVM-medewerker begin 2021. "Dit is al eerder gebeurd."Volgens de opsteller is het om sterfte te voorkomen "niet juist" om personeel voorrang te geven boven ouderen. RIVM-medewerkers schreven ook een brandbrief(opent in nieuw venster).Het ministerie van Volksgezondheid zei destijds dat er praktische problemen waren met het vaccineren van ouderen. Het Pfizer-vaccin, dat als eerste beschikbaar kwam, werd zeer koud bewaard en kwam in grote verpakkingen. Het zou tot verspilling leiden als dat vaccin naar kleine locaties als verpleeghuizen en thuiswonende ouderen gebracht moest worden. Daarom werd gestart met zorgpersoneel, dat naar grote GGD-priklocaties kon komen.'Grote gezondheidsschade'Dit beeld weersprak de Gezondheidsraad al in de reactie aan de OVV: uitvoeringsaspecten waren juist "uitgebreid" meegewogen, maar de conclusie was desondanks dat starten met personeel tot "grote gezondheidsschade" zou leiden. Volgens de raad moest "sterfte onder kwetsbare ouderen" zwaarder wegen dan "ongemak in de uitvoering". Andere landen slaagden er bovendien wél in te vaccineren in verpleeghuizen met het Pfizer-vaccin.Volgens de raad leken het ministerie en het RIVM de "praktische inspanningen om de vaccins naar de instellingen te distribueren" zo groot te vinden dat ze ervoor kozen om "niet de meest kwetsbare groepen het eerst te vaccineren", maar "andere, gemakkelijker bereikbare groepen, met een veel lager risico op ernstige ziekte of sterfte".'Roer om wil Hugo niet'Uit vrijgegeven stukken(opent in nieuw venster) via de Wet open overheid blijkt dat een ambtenaar "switchen van strategie" bestempelde als "politiek en publicitair een uphill battle". In een notitie(opent in nieuw venster) staat: "Roer om wil Hugo niet".Een gespreksverslag(opent in nieuw venster) toont dat De Jonge de overwegingen van de Gezondheidsraad "begrijpt", maar het "naïviteit" noemt dat je "vlak voor de start aan het stuur kunt draaien, politiek-bestuurlijk en uitvoeringstechnisch." Ook staat er: "We besluiten nog een keer om het zo te houden, ook al schuiven de ouderen naar achteren."Onjuiste aannameDe Gezondheidsraad spreekt van een "(onjuiste) aanname van VWS/RIVM dat het vaccin de transmissie zou tegengaan". De raad "waarschuwde" juist daar "niet op te rekenen". Zonder dit effect, schrijft de raad, zouden gevaccineerde verpleeghuismedewerkers het virus immers kunnen blijven overdragen, terwijl ongevaccineerde bewoners "maximaal kwetsbaar" waren. Later bleek deze waarschuwing terecht, constateert de raad.Het ministerie van VWS en het RIVM willen tijdens de enquête niet reageren op vragen.Hoe kon het dat de beste vaccins niet bij de kwetsbaarste mensen terechtkwamen? Bekijk deze reconstructie uit 2021:woensdag 27 mei, 17:25Coronaminister De Jonge ontraadde gebruik van mondkapjes na lobby ouderenzorgwoensdag 27 mei, 16:04Reactie Actizdinsdag 26 mei, 08:00Ondanks risico's en onzekerheden, woog groepsimmuniteit mee in corona-aanpakdonderdag 21 mei, 16:39Corona-commissie wil lessen trekken: bijna 50 getuigen gehoord in 9 weken