Het is een tekst van zeventig jaar oud: „De vrees is wel geuit, dat invoering van de mogelijkheid van adoptie het vrijwillig afstaan van kinderen zal bevorderen. Daarbij wordt in het bijzonder gedacht aan ongehuwde moeders, die gevaar lopen onder de indruk van de naderende geboorte of onmiddellijk daarna gehoor te geven aan raadgevingen om het kind dadelijk af te staan aan een der vele echtparen, die naar een pleegkind verlangen.”
Deze waarschuwing komt uit de toelichting bij het wetsvoorstel voor de Adoptiewet, die in 1956 werd ingevoerd. Het werd genoteerd, verderop gerelativeerd maar in de praktijk terzijde geschoven. De gevolgen kennen we: tussen 1956 en 1984 stonden naar schatting veertienduizend moeders, veel ongehuwd en vaak vlak na de bevalling, onder druk hun kind af. Welk enorm leed dit tot gevolg had staat uitvoerig opgetekend in het rapport van commissie-De Winter dat vorige zomer verscheen. Daaruit komt ook naar voren dat de belangen van de adoptieouders destijds vaak zwaarder wogen dan die van het kind, laat staan die van de moeder.
Op 2 juli biedt de overheid excuses aan deze afstandsmoeders en hun kinderen aan, voor haar rol in deze geschiedenis. Maar in diezelfde periode behandelt de Tweede Kamer een wetsvoorstel dat draagmoederschap juridisch moet regelen, waarbij je je opnieuw kunt afvragen in hoeverre het belang van wensouders leidend is gemaakt. De toelichting bij de Wet kind, draagmoederschap en afstamming erkent namelijk dat een vrouw onder druk kan worden gezet om draagmoeder te worden door armoede of door haar omgeving. Ook voor het kind worden risico’s genoemd: van een bedreigde identiteitsontwikkeling tot in het uiterste geval handel in kinderen. In de toelichting staat zelfs dat geen enkele regeling misstanden helemaal kan voorkomen. Opnieuw worden de risico’s dus erkend, maar leidt dat niet tot terughoudendheid. Sterker nog, het wetsvoorstel beoogt de procedures voor wensouders juist korter en makkelijker te maken, via onder meer counselinggesprekken en een rechterlijke toets – en dat allemaal voorafgaand aan de zwangerschap.
