woensdag, 10:20Archeologen hebben in Nijmegen de resten blootgelegd van het grootste Romeinse badhuis dat ooit in Nederland is gevonden. De ontdekking werd gedaan tijdens opgravingen in het Waalfront, waar ooit de Romeinse stad Ulpia Noviomagus lag. Naast het badhuis kwamen ook delen van woonwijken, luxe stadswoningen en een toren aan het licht.De opgravingen begonnen in september vorig jaar op een terrein waar woningontwikkelaar BPD nieuwe woningen wil bouwen. De archeologische onderzoeksbureaus RAAP en BAAC troffen tienduizenden voorwerpen aan die een nieuw licht werpen op het leven in het Romeinse Nijmegen.Elke dag schatgravenStad van welvaartDe vondsten laten zien dat bewoners van Nijmegen-West in de tweede en derde eeuw na Christus een welvarend bestaan leidden. Archeologen vonden onder meer sieraden, munten, zegelringen, delen van bronzen standbeelden en honderden benen haarspelden.Bijzonder zijn twee haarspelden die zijn versierd met afbeeldingen van katten. Ook werd een bronzen buste van de Romeinse wijngod Bacchus opgegraven. Het beeldje maakte oorspronkelijk deel uit van een schenkkan of meubelstuk en werd later aangepast voor gebruik aan een weegschaal.Luxueus badhuisVolgens de onderzoekers was het badhuiscomplex uitzonderlijk groot en rijk uitgevoerd. De binnenwanden van de baden waren bekleed met marmer, terwijl vloeren waren gelegd met zwarte en witte kalkstenen tegels. Andere ruimtes waren voorzien van kleurrijk beschilderd pleisterwerk. Ook werden kalkstenen zuilen en sierlijsten toegepast.Van het complex zijn opvallend veel onderdelen bewaard gebleven. Hoewel veel muren in de middeleeuwen werden afgebroken om bouwmateriaal te hergebruiken, zijn delen van waterafvoeren, vloeren en funderingen intact gebleven. Zo werden resten gevonden van een hypocaustum, het geavanceerde Romeinse vloerverwarmingssysteem waarbij warme lucht onder de vloer werd geleid.Twee funderingen staan nog altijd tot ongeveer 2 meter hoog overeind. Volgens de archeologen behoort dit tot het best bewaarde Romeinse muurwerk van Nijmegen. De gemeente onderzoekt hoe deze resten zichtbaar kunnen blijven in de toekomstige nieuwbouw.Twee keer groter dan andere Nederlandse thermenEen deel van het badhuis werd al in 1992 ontdekt tijdens werkzaamheden bij de voormalige Honigfabriek. De nieuwe opgravingen tonen nu de werkelijke omvang van het complex.Met een oppervlakte van minimaal 4.900 vierkante meter was het badhuis minstens twee keer zo groot als andere bekende Romeinse badhuizen in Nederland. De publieke thermen van Forum Hadriani bij Voorburg besloegen ongeveer 2.200 vierkante meter, terwijl het badhuis van Coriovallum in Heerlen circa 2.500 vierkante meter groot was.Archeologen troffen onder meer een reeks vertrekken aan met warme, lauwe en koude baden. Mogelijk werd het complex in de loop van de tijd uitgebreid, bijvoorbeeld om afzonderlijke voorzieningen voor mannen en vrouwen te creëren.Langer bewoond dan gedachtDe opgraving levert ook nieuwe inzichten op over de geschiedenis van Ulpia Noviomagus. Lange tijd werd gedacht dat delen van de stad in de derde eeuw in verval raakten. De vele gevonden munten van keizer Postumus en zijn tijdgenoten wijzen er echter op dat dit stadsdeel nog tot ver in de derde eeuw intensief werd gebruikt.Volgens de onderzoekers zijn juist uit deze periode opvallend veel vondsten gedaan, terwijl dergelijke sporen elders in de Romeinse stad relatief schaars zijn.De ontdekking past in een reeks belangrijke Romeinse vondsten in Gelderland. Vorige maand maakten archeologen bekend dat bij Dreumel mogelijk resten van een Romeinse brug(opent in nieuw venster) uit de vierde eeuw waren gevonden. En vorig jaar werd op de Veluwe bij Hoog Buurlo een zeldzaam tijdelijk Romeins legerkamp ontdekt(opent in nieuw venster), een van slechts enkele bekende voorbeelden in Nederland.Markthal of bestuursgebouwOok in Nijmegen-West werden in 2025 al resten gevonden van een groot Romeins openbaar gebouw, mogelijk een markthal of bestuursgebouw. Die ontdekking liet zien dat de stad zich verder richting de Waal uitstrekte dan tot dan toe werd aangenomen.Wethouder Erfgoed Tobias van Elferen noemt de nieuwe vondsten opnieuw een belangrijke aanvulling op de geschiedenis van de stad. Volgens hem bevestigen ze dat Nijmegen in de Romeinse tijd de belangrijkste stad van Nederland was en een welvarend centrum waar inwoners gebruik konden maken van voorzieningen als openbare badhuizen.Enkele van de meest bijzondere voorwerpen uit de opgraving zijn vanaf 29 juni te zien in een vitrine in de hal van het Nijmeegse stadhuis.