Toen de Franse Jeanne Calment 90 jaar oud was, had ze haar hele naaste familie overleefd. Geen kinderen meer, geen kleinkinderen, geen erfgenamen. Toen kwam haar notaris André-François Raffray met een voorstel dat hem een uitgelezen koopje leek. Hij zou haar maandelijks 2.500 Franse frank betalen, een lijfrente, en in ruil daarvoor zou hij na haar dood haar appartement in Arles erven. Een redelijke gok, dacht hij, op een vrouw van negentig. En Calment stemde in.
Maar het liep anders. Calment bleef maar leven, en leven, en leven. Raffray schreef dertig jaar lang zijn maandelijkse cheques uit. Hij stierf uiteindelijk zelf, 77 jaar oud, nadat hij meer dan het dubbele van de waarde van het appartement had overgemaakt. Calment leefde nog enkele jaren door en werd met 122 jaar de oudste mens van wie de leeftijd ooit geverifieerd is.
„Dat laat mooi zien: een voorspelling is nooit een feit, hoe aannemelijk die ook klinkt”, zegt Carissa Véliz (39). De Mexicaans-Spaanse filosoof gebruikt de casus in haar nieuwe boek Prophecy als voorbeeld van hoe modellen en voorspellingen nooit alle onverwachte en onvoorspelbare gebeurtenissen (zogeheten black swans) kunnen meewegen in hun berekeningen.
Het laat ook zien wat zij „een gevaarlijke vergissing” van het AI-tijdperk noemt: dat een kansberekening zich gemakkelijk voordoet als vaststaande kennis. AI-voorspellingen bepalen inmiddels mede wie een hypotheek krijgt, wie verzekerd blijft, wie als potentiële fraudeur geldt en wie nog de kans krijgt iets anders te doen dan de algoritmes voorspellen. „Het leven laat zich nooit helemaal vatten in algoritmes. En toch komen we door AI in een wereld terecht waarin voorspellingen en modellen een steeds grotere rol spelen.”
