Ook de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) zorgt ervoor dat steeds meer mensen in de val trappen. Het gaat dan om nepmails en -appjes met de vraag om geld over te maken. "Fraude is niet meer van echt te onderscheiden", zegt Gudy van der Wal-Verbruggen van ABN AMRO.

"We hebben tegenwoordig met allerlei varianten te maken. Het gaat via de mail of WhatsApp. Het gaat om zogenaamd niet-betaalde tandartsnota of om garagerekeningen, waarvan de vestigingsplaats niet klopt. En dan zijn er ook nog brieven van de Belastingdienst. We zien dit terug bij allerlei klanten."

Miljoenen Nederlanders helpen een familielid, partner of kennis bij hun digitale bankzaken. Uit onderzoek van ABN AMRO onder ruim duizend van deze helpers blijkt dat maar liefst vier op de tien aangeven dat online fraude zo snel verandert dat het lastig bij te houden is.

Ook laat een op de drie weten het moeilijk te vinden om de ander goed te beschermen tegen online oplichting. Deze bescherming is hard nodig, omdat fraudeurs geraffineerde combinaties van technieken gebruiken. "We bellen als bank nooit om iets op te halen. Er wordt ook niet gevraagd om een pincode of pasjes", zegt Van der Wal-Verbruggen.

Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zijn fraudeurs steeds professioneler. "Tien tot twaalf jaar geleden probeerden ze via phishing je bankcodes af te nemen. Maar tegenwoordig is dat verschoven naar babbeltrucs. Een fraudeur belt dan alsof hij een bankmedewerker is. Dan proberen ze op je gevoel in te spelen", zegt een woordvoerder.