Thomas Markhorstredacteur bij WK hockeyThomas Markhorstredacteur bij WK hockeyNog één keer de onnavolgbare dribbels over het middenveld, de betoverende stickbewegingen en de volle overgave in elk duel, en dan zit het erop. Xan de Waard zegt het hockey na de WK-finale tegen Argentinië, vanavond om 16.00 uur, gedag.Een afscheid in stijl lonkt voor de 30-jarige middenvelder, die als sleutelspeler van Oranje alles won wat er te winnen viel. Ze kan vandaag als eerste hockeyer ooit, man of vrouw, voor de vierde keer wereldkampioen worden. En dan ook nog eens in eigen land, in een uitverkocht Wagener-stadion in Amstelveen."Het script ligt er, nu moeten ze het nog uitvoeren", zegt 227-voudig international Minke Booij. "Maar ook als dat niet lukt, is dat absoluut geen smet op haar carrière. Die is prachtig en geweldig, wat er vandaag ook gebeurt."'Superleuk kind'Zeventien jaar was De Waard toen ze in 2013 debuteerde in Oranje, nog een VWO-scholier die pas net haar debuut voor Kampong had gemaakt. Haar talent was voor iedereen duidelijk."Je zag meteen het winnaartje in haar", vertelt Maartje Paumen, destijds aanvoerder van Oranje. "Moeilijk van de bal te krijgen, een enorm talentvolle speelster. En gewoon een superleuk kind om erbij te hebben, ze vond al snel haar plek. Niet voor niets ging ze gelijk mee naar het WK 2014."Maria Verschoor, generatiegenoot en goede vriendin van De Waard, debuteerde op dezelfde dag in Oranje. "Xan is gewoon een heel fijn mens. Als karakter is ze zo belangrijk geweest voor Oranje in de afgelopen jaren. Ze is enorm betrokken, wil altijd dat iedereen zich fijn voelt.""Xan geeft altijd honderd procent", vervolgt Verschoor. "Dat deed ze toen al en dat doet ze nu nog steeds. Ze is zo fanatiek, zo verbeten. Dat vind ik echt heel knap, nog los van hoe goed ze technisch is."Over de kwaliteiten van De Waard als hockeyster hebben nooit twijfels bestaan. Ze was dertien jaar lang onomstreden in Oranje en werd daar aanvoerder. Ze werd in 2023 en 2025 uitgeroepen tot beste speelster ter wereld. Haar loopbaan staal bol van titels op alle mogelijke podia, alleen een landstitel met haar club SCHC ontbreekt. "Ze is een supercomplete hockeyster", beschrijft Booij. "Snelheid, kracht en een fantastische techniek. Wat ik zo bijzonder vind als je haar ziet spelen: ze weet vooraf altijd waar de ruimte ligt en daar beweegt ze in. Ze laat het er heel makkelijk uitzien, maar dat is echt een heel grote kwaliteit."Paumen: "De Waard kan met één actie een wedstrijd openbreken. Ze leest het spel goed en kan dan met een aanvallende actie heel veel snelheid naar voren maken. Als je puur fysiek naar haar kijkt, zou ze makkelijk nog een paar jaar kunnen doorgaan. Maar op een gegeven moment wil je andere dingen in het leven, dus ik begrijp haar wel."Blik buiten de hockeywereldHet is geen geheim dat De Waard haar blik al langer ook buiten de hockeywereld richt. Ze stopte na de gewonnen Olympische Spelen van 2024 een tijd bij Oranje om fulltime als consultant te werken. Daarnaast spreekt ze zich geregeld uit voor diversiteit en inclusie, met optredens in de media en het ontwerpen van een speciale aanvoerdersband."Niet omdat ik denk dat ik de wereld kan veranderen", zei de Waard daar zelf over. "Maar wel omdat ik de verantwoordelijkheid voel om mijn podium daarvoor te gebruiken." De komende periode reist ze door Australië. Wat daarna de toekomst brengt, zal moeten blijken.De vraag die overblijft: wat is de nalatenschap van De Waard na 252 interlands in dertien jaar Oranje?Paumen: "Spelers vergelijken vind ik altijd lastig, maar met de carrière die ze heeft gehad en alle medailles die ze heeft gewonnen, kun je wel zeggen dat ze een van de beste speelsters is die Nederland ooit heeft gehad. Je wordt niet voor niets twee keer uitgeroepen tot beste speelster ter wereld."Booij: "Ze is een boegbeeld voor het hockey waar veel mensen naar opkijken. Een slimme, welbespraakte vrouw, die niet opviel door gekke dingen te doen of hard te schreeuwen. Ze zal de hockeygeschiedenis ingaan als een van de beste spelers van haar tijd."Op het eerste WK waar De Waard aan meeded, in 2014, werd Oranje kampioen. We gingen met Ellen Hoog terug in de tijd:Oranjehockeysters met zussen Guusje en Freeke Moes naar WK in eigen land woensdag 29 juli, 14:37WK hockey gaat van start: bijzondere nieuwe opzet en De Waard kan historie schrijvenzaterdag 15 augustus, 06:45Hockeysters beginnen WK met zege op Chili in uitverkocht Wagener-stadionzaterdag 15 augustus, 17:41Hockeysters op WK pas laat langs Australië dankzij handige strafcornervariantmaandag 17 augustus, 19:46