De vernietigingsoorlogen in Europa en het Midden-Oosten gaan onze fantasie te boven. Daarom duiken er regelmatig voorbeelden uit het verleden op om de gruwelen in het nu te plaatsen. Begrijpelijk. Anders dan de mathematicus, die met formules iets kan bewijzen, heeft de historicus slechts metaforen ter beschikking, zoals Jaroslav Hrytsak schreef in zijn recente boek Ukraine. The Forging of a Nation.
Dat betekent echter niet dat je maar raak mag associëren om een politieke stellingname hier en nu historisch te staven. Toch gebeurt dat te pas en te onpas.
Te onpas was een analogie van Frans Timmermans in een tweegesprek voor De Morgen. Over „rechts en extreemrechts in Israël” verzuchtte hij: „Hun grootouders en overgrootouders is in de nazitijd iets verschrikkelijks overkomen: de Holocaust, waarbij ze werden vernietigd, en nu doen zij precies hetzelfde met een ander volk”. Die exacte vergelijking is onhoudbaar. De gaskamers waren geen „detail”, zoals de oprichter van het extreemrechtse Front National in Frankrijk ooit wel beweerde.
Te onpas was ook een tekening in De Volkskrant, waarin cartoonist Jip van de Toorn de „bij nader inzien best griezelig types” Stalin, Hitler, Kim Jong-Un en Trump als „hetero” op één lijn zette. Los van de vraag of deze vier strikt binair waren/zijn, is er echt verschil tussen NKVD, SS, Gukga jeongboguk enerzijds en ICE anderzijds.
