David Castuciano/Rappler
Ano ang magagawa mo bago ang edad na 35, edad na namatay si Rizal? Napakasimple: Mabuhay ka. Mabuhay ka sana para sa bayan mo.
Natanim sa isip ko ang binitawan ni Ambeth Ocampo sa isang kumperensiya para kay Jose Rizal noong Hunyo. Tungkol ito sa pananaw at pagtanggap ni Rizal sa kamatayan. Handa na raw siyang mamatay ilang taon bago pa barilin noong 1896. Pahabol pala munang maligayang ika-165 sa ating dakilang bayani aka J. Riz (noong Hunyo 19).
Heto táyo at patuloy na pinababangon si Rizal para lutasin ang problema ng Filipinas. Lagi nating sinasambit ang “kung buháy pa si Rizal… [insert pananaw here].” (Kaugnay din ito ng naunang artikulo ko tungkol sa Jacinto Lens.) Napakarami nating gustong ikabit at iugnay sa kadakilaan ni Rizal. Pero isa pa lang aral — bakâ ang pinakamahalaga — ay may kinalaman sa pananaw niya sa kamatayan na puwede nating pag-isipan pa.
Dalawa ang nakita kong paniniwala na kaugnay ng pagkahumaling na ito sa kamatayan: ang Thanatos o death drive at memento mori.
