Kan AI écht creatief zijn? Die vraag is allang achterhaald als je ziet hoe breed de techniek inmiddels wordt gebruikt in allerlei creatieve beroepen. In films, architectuur, webdesign: AI-bots die snel en goedkoop teksten, beelden en video’s produceren zijn in elk geval creatief genoeg om de kunsten nu al flink te ontregelen.
Hoe ingrijpend die ontregeling is, en hoe groot de zorgen bij veel makers, blijkt wel uit een ongevraagd advies dat de Raad voor Cultuur eind juni aan het kabinet uitbracht. Het onafhankelijke adviesorgaan waarschuwt dat AI-technologie een verregaande invloed heeft op onze cultuur, terwijl die technologie grotendeels in handen is van Amerikaanse bedrijven die vooral door winst en groei worden gedreven. Als de Nederlandse overheid en de culturele sector niet zelf de regie nemen, dreigen volgens de raad niet alleen veel banen verloren te gaan, maar ook belangrijke culturele waarden.
Generatieve AI verandert niet alleen wat makers maken, maar vooral hoe ze creëren. Wie het aan makers zelf vraagt, zoals NRC deed op LinkedIn, hoort opvallend vaak hetzelfde: AI is nuttig als gereedschap, niet als originele bedenker; chatbots zijn fijn voor brainstorms, sparren en fijnslijpen, maar (nog) niet bruikbaar voor het creatieve eindoordeel. Echte kunst kan wel mét maar niet dóór AI gemaakt. Het woord „zielloos” valt veel.
