vandaag, 15:01Aan het Damsterdiep tussen Wirdum en Appingedam ligt een stukje Groninger historie verscholen in het groen. Het is de ruïne van de voormalige steenfabriek Rusthoven. Mede dankzij een belofte van Hendrik Jan Oterdoom van Het Groninger Landschap wordt de herinnering aan de baksteenindustrie levend gehouden.De fabriek werd in de negentiende eeuw gebouwd langs het Damsterdiep, en dat was geen toeval, zegt Oterdoom. ‘Want de locatie bepaalt waar de stenen gebakken worden.’Oterdoom legt uit hoe dat zit. ‘De klei was hier volop voorhanden, en het Damsterdiep zorgde voor de aanvoer van veen. Een van de belangrijkste overwegingen om hier een steenfabriek neer te zetten is het transport.’ Belofte aan sterfbedOterdooms fascinatie met de steenfabriek dateert al uit zijn kindertijd in Loppersum. ‘We gingen altijd op de fiets naar Appingedam, en dan kwamen we langs de fabriek. Dat vonden we zo interessant, dat we er stiekem gingen kijken. Dat waren natuurlijk kwajongensstreken, maar op een gegeven kreeg ik een kameraad die er gewerkt heeft.’ Samen struinden ze uren rond in de oude fabriek en Oterdoom raakte gefascineerd door de verhalen van z’n kameraad over het werk in de fabriek. ‘Het was echt een verhaal van bloed, zweet en tranen.’Voor Oterdoom was het begin van een levenslange missie. ‘Ik dacht: we moeten deze verhalen voor het nageslacht bewaren.’ Het was een belofte die hij tot aan de dag van vandaag houdt, ook na het overlijden van zijn maat. ‘Op zijn sterfdag heb ik nog gezegd: ik blijf me altijd inzetten voor de steenfabriek.’Groninger kleiZo geeft Oterdoom namens Het Groninger Landschap rondleidingen in de voormalige fabriek, waarbij hij vertelt hoe de stenen gebakken werden. ‘Want het is een heel proces. Ze moesten hier ongeveer een week of vier drogen.’ Dat drogen gebeurde in een zogenaamde droogboeg. ‘Daarin wordt de droging gereguleerd door de wind.’ Het drogen van de ongebakken stenen was cruciaal, legt Oterdoom uit. ‘Als de Groninger klei te hard droogt, dan is-ie van binnen nog vochtig en knapt de steen bij het bakken.’ De ongebakken stenen werden met de hand naar de droogboegen vervoerd. ‘Er gingen ongeveer 280 ongebakken stenen op zo’n karretje.’VleermuizenTegenwoordig is de voormalige steenfabriek bijna niet meer te herkennen. In 2013 werd de schoorsteen uit veiligheidsoverwegingen naar beneden gehaald. Ook van de andere gebouwen is niet veel meer over en het terrein is overgenomen door de natuur. Het maakt de oude fabriek een geliefde plek voor vleermuizen. ‘Op dit moment zijn ze uitgevlogen, maar als de vorst weer komt gaan ze in de nauwe spleetjes van de oven een winterslaap houden.’ Als het zover is, is de fabriek even verboden terrein, ook voor Oterdoom. Maar zodra ze gevlogen zijn, is Oterdoom weer van de partij om de geschiedenis levend te houden.Steenfabriek Rusthoven feestelijk geopend: 'De fabriek heeft nu een bestemming, hij is veilig'(opent in nieuw venster)Groninger Landschap wil steenfabriek Rusthoven nieuw leven inblazen(opent in nieuw venster)