vandaag, 09:01Het aantal ambtenaren bij de gemeente Utrecht is de laatste jaren gegroeid naar 6.278 voltijds medewerkers. De totale kosten voor zowel interne als externe medewerkers zijn gestegen met 42 procent naar 586 miljoen, dat blijkt uit onderzoek van UStad(opent in nieuw venster).Tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen was de groei van het aantal ambtenaren een hevig discussiepunt. "Onacceptabel" noemde de Utrechtse VVD de groei van het ambtenarenapparaat in hun verkiezingsprogramma. Ook in de media verschenen verschillende berichten over het aantal ambtenaren. Is de stijging echt zo opmerkelijk?Uit vragen van UStad blijkt dat het aantal ambtenaren het laatste jaar niet zo zeer stijgt, maar de kosten wel. In 2022 kostte het ambtenarenapparaat nog 411,7 miljoen euro, in 2025 is dat 586 miljoen. De steeds ingewikkeldere problemen in de stad zijn daarvan de reden, zegt de gemeente in een reactie. Zo moeten medewerkers steeds meer rekening houden met privacyregelgeving. "Dit vraagt om medewerkers met meer specialistische kennis en ervaring", aldus een woordvoerder. Ambtenaren met ingewikkelde taken zijn vaak duurder. Utrecht staat daar niet alleen in, veronderstelt Alex van Heezik van Publieke Sector Efficiëntie Studies (IPSE). "Vanwege de schaarste op de arbeidsmarkt voor deze specialisten zal dit ook bij veel andere gemeenten tot hogere personeelskosten leiden."LoonsverhogingDaarnaast zijn de lonen voor ambtenaren het afgelopen jaar gestegen. Bij de onderhandelingen tussen de vakbonden en de Vereniging van Gemeenten(VNG) zijn afspraken gemaakt over hogere lonen. Ook dat zorgt voor een stijging van de totale loonkosten.Door de kostenstijging ziet de VVD de noodzaak tot ingrijpen, zegt raadslid Tess Meerding. “Eerst de stijging van het aantal ambtenaren en nu ook nog eens een stijging van de kosten.” Als het aan de VVD ligt gaat de gemeente stevig bezuinigen, alleen bijsnoeien is niet genoeg. "De gemeente moet opnieuw naar het hele ambtenarenapparaat kijken en keuzes maken." Volgens de VVD moet de gemeente terug naar de basistaken.Jelmer Becker, raadslid voor PRO Utrecht, is niet verbaasd over de stijging. "Utrecht is de snelst groeiende gemeente van Nederland. Bezuinigen klinkt lekker, maar dan gaan we ook minder bereiken." Als de stad ambities wil waarmaken, groener en veiliger wil worden, dan kost dat volgens Becker personeel. "Maar je krijgt er ook wat voor terug: de ontwikkeling van bouwprojecten, jeugdzorg en bestrijding van criminaliteit."Ambtelijke obesitas?Lijdt de gemeente Utrecht aan 'ambtelijke obesitas'? Om te bepalen of een gemeente veel of weinig ambtenaren heeft, is het landelijk gemiddelde van tien ambtenaren per duizend inwoners de leidraad. Met 377.000 inwoners in de gemeente komt Utrecht op 16,6 ambtenaren per 1.000 inwoners in 2025.Utrecht is geen uitschieter in de Randstad. Rotterdam spant de kroon. In 2025 werkten daar 21,3 ambtenaren per 1.000 inwoners. Amsterdam volgt met 20,5 medewerkers. Kleinere steden kunnen het met minder dan Utrecht. Zo heeft Groningen 14,3 ambtenaren per 1.000 inwoners. Eindhoven doet het met nog minder daar werken 9,3 ambtenaren per 1.000 Eindhovenaren. "Het is potsierlijk", zegt Gert Dijkstra van EenUtrecht. Utrecht scoort helemaal niet goed in vergelijking met andere steden, vindt hij. “Met Amsterdam moet je je als gemeente niet willen vergelijken, daar is het aantal ambtenaren extreem hoog." De gemeente zou zich moeten meten met Eindhoven, volgens Dijkstra. "Daar werken ze efficiënter, want de lijnen zijn korter met minder beleidsmedewerkers ertussen. Daardoor krijgen ambtenaren daar meer voor elkaar."Ook Dijkstra hamert op de uitvoering. "Vergis je niet", zegt Dijkstra. "Ik vind niet dat de gemeente minder taken moet doen, maar ik vind dat het aantal ambtenaren dat ervoor staat buiten proportie is."Daarom stelde Dijkstra raadsvragen over het aantal ambtenaren dat uitvoerend is. Hij wil weten welk deel van de ambtenaren beleidsmedewerkers is en wie praktisch werk uitvoert waar de Utrechtenaar baat bij heeft, zoals straatvegers. Daarop kon de gemeente geen antwoord geven, het zou te ingewikkeld zijn om uit te rekenen.Inhuur omlaagDe gemeente haalt haar doel om onder het zogenoemde inhuur-plafond te blijven. Utrecht nam zich voor om in 2025 om voor niet meer dan 92,5 miljoen euro mensen in te huren en dat is gelukt.Uit de opgevraagde cijfers blijkt dat juist de kosten voor inhuur gedaald zijn. In 2024 kostten externe medewerkers nog 93,4 miljoen euro. Vorig jaar daalde dit met bijna 10 miljoen naar 82,3 miljoen euro."Een goede ontwikkeling", zegt VVD-raadslid Tess Meerding. "Het college doet een beroep op allerlei onderzoeksbureaus. Zij kunnen met de prijs doen wat ze willen, de gemeente betaalt toch wel." Tegelijkertijd heeft externe inhuur ook zijn voordelen, aldus Meerding. "Het is flexibeler. Als je wil bezuinigen kun je sneller afscheid nemen."Deze daling van de externe inhuur komt volgens de gemeente doordat verschillende inhuuropdrachten zijn geëindigd. De gemeente waarschuwt alvast dat die kosten mogelijk de komende tijd stijgen. Binnenkort worden nieuwe opdrachten opgestart. "Dit kan leiden tot relatief hogere kosten en meer inzet op coördinatie."Hoe de gemeente hier in de toekomst mee om wil gaan, leren we waarschijnlijk dinsdag. In het nieuwe coalitieakkoord staan plannen over het ambtenarenbeleid.