Heimwee is het gemis van het huis dat je hebt verlaten. Maar wat als het huis jou verlaat? Als je geboortegrond letterlijk onder je voeten verdwijnt, weggespoeld door de oceaan. Misschien moeten we dit emotionele spiegelbeeld van heimwee maar landwee noemen.
De wetenschappelijke term voor dit gevoel is solastalgie, een variatie op nostalgie, geïntroduceerd door de Australische filosoof Glenn Albrecht in 2005. Hij noemt het ook wel „heimwee terwijl je thuis bent”. Het beschrijft de gevoelens van verlies en verdriet als een vertrouwde plek ingrijpend verandert of zelfs helemaal verdwijnt. Inclusief de rouw om iets wat er nog wel is, maar waarvan je weet dat het onherroepelijk verloren zal gaan. Het is een vorm van pre-traumatische stress die vaak gebruikt wordt om de reactie op klimaatverandering te beschrijven.
De kleine eilandstaten in de Stille Oceaan worden als geen ander bedreigd in hun bestaan door zeespiegelstijging. Landen zoals Tuvalu, de op één na kleinste lidstaat van de Verenigde Naties. Met zo’n elfduizend bewoners verspreid over een keten van negen atollen met een spanne van bijna 700 kilometer, is het totale oppervlak van Tuvalu maar 26 vierkante kilometer – ongeveer zo groot als Schiermonnikoog. De zeespiegel is in de afgelopen dertig jaar al 15 cm gestegen en daar komen de volgende dertig jaar nog zo’n 20 cm bij, terwijl het land gemiddeld minder dan twee meter hoog is. Studies voorspellen dat rond 2050 de helft van de hoofdstad regelmatig zal onderlopen en tegen 2100 zo’n 95 procent van het land.
