vandaag, 05:00Er is een schreeuwend tekort aan woonruimte. Maar tegelijkertijd staan er heel veel huizen leeg. In de provincie Utrecht waren dat er zo'n 13.000 volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Gemeenten willen wel wat doen tegen leegstand, maar hebben niet altijd de middelen. In een keurig rijtje huizen aan de Duivenlaan in Bilthoven valt één pand direct op. Nummer 20 ziet er, in tegenstelling tot de rest, vervallen uit. De verf bladdert van de kozijnen en de voortuin is overwoekerd met planten. Op een raam, waar de vitrage permanent gesloten blijft, is met grote letters het woord ‘Woning?’ gespoten.Jungle"Toen ik hier dertig jaar geleden kwam wonen, stond dat huis al jaren leeg", vertelt Arie, die een paar huizen verderop woont. "Af en toe wordt de post nog opgehaald, maar daar blijft het bij." De 69-jarige Arie laat zien hoe ook de achtertuin van het leegstaande huis volledig is overwoekerd. "Het lijkt wel een jungle." Volgens Arie is het 'verschrikkelijk' voor de buurt. "Er zit hier ongedierte; er lopen regelmatig ratten rond. En de directe buren hebben last van vocht aan de muur door dat huis, en schimmel." Ook maakt hij zich zorgen over de staat van de elektra en de gasinstallatie. Dit huis in Bilthoven staat al tientallen jaren leeg:10 meldingen binnen paar dagenBuurtgenoot Arie vindt het niet te verkroppen dat de woning leegstaat terwijl een recordaantal mensen op zoek is naar een dak boven hun hoofd. "Dit is ongekend en maatschappelijk natuurlijk niet te verantwoorden."Dat vindt ook gemeenteraadslid Timon Blok van de partij PRO. Hij riep inwoners op zich te melden als zij wisten van een leegstaande woning. "Binnen een paar dagen had ik al tien meldingen binnen." De gemeente schat dat ongeveer 3 procent van de woningvoorraad in De Bilt leegstaat. Het gaat om tientallen woningen.Mogelijk staan er nog meer woningen leeg dan officieel geregistreerd. Bij het bepalen van de totale leegstand wordt namelijk vooral gekeken of iemand op een adres staat ingeschreven. In sommige gevallen is dat wel zo, terwijl er in werkelijkheid niemand woont."We willen daarom dat er een goede inventarisatie komt van het aantal leegstaande woningen en dat daarop wordt gehandhaafd", zegt PRO-raadslid Blok. De partij dient binnenkort een motie in om het college daartoe op te roepen.Handhaven op leegstandWoonwethouder Anne Marie 't Hart (PRO) wil ook iets doen aan de leegstand, maar wijst op de praktische bezwaren. "Om leegstand vast te stellen, daarop te handhaven en dat bij de rechter af te dwingen, is zeer arbeidsintensief. Dat vraagt veel capaciteit", zegt 't Hart. "Dus we hebben dat nu niet als allerhoogst op de prioriteitenlijst gezet."Grote gemeenten als Amersfoort en Utrecht handhaven wel veel strenger op leegstand, omdat ze daar meer personeel hebben om dat te doen. Huiseigenaren kunnen daar een boete krijgen als ze niet melden dat hun woning leegstaat.Aan de Duivenlaan hopen bewoners dat ook hun gemeente gaat handhaven. Volgens een buurtbewoner heeft de eigenaar van het leegstaande huis 'geld genoeg" en woont hij er daarom niet. Toch ziet Arie het liefst dat de woning wordt verkocht. "Zeker in deze tijd, waarin de druk op de woningmarkt zo groot is. Dat huis brengt tonnen op, dat is toch niet te bevatten?"Oorzaken leegstandVolgens Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems aan de TU Delft, staan in Nederland honderdduizenden woningen leeg. Het grootste deel daarvan betreft tijdelijke leegstand, bijvoorbeeld tussen verkoop en verhuizing in. Frictieleegstand heet dat.Het aantal woningen dat langer dan een jaar leegstaat, ligt veel lager: ongeveer 60.000 huizen. Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn. Soms wachten beleggers met verkopen of verhuren vanwege veranderende regels op de woningmarkt. Ook erfeniskwesties of uitgelopen verbouwingen kunnen langdurige leegstand veroorzaken. "Het kan ook zijn dat er sprake is van speculatie", zegt Boelhouwer. "Iemand koopt een huis en wacht tot het duurder wordt."Daarnaast kunnen 'help-mijn-man-is-klusser'-achtige situaties leiden tot langdurige leegstand. "Ja, soms loopt zo'n verbouwing gruwelijk uit de hand en staat zo'n huis al die tijd leeg."De Leegstandswet biedt gemeenten de mogelijkheid om leegstand aan te pakken en woningeigenaren zelfs te beboeten. Maar volgens een rapport van onderzoeksbureau RIGO (uit 2024) is deze aanpak nog niet heel effectief en wordt deze nog door weinig gemeenten gebruikt.Boete"De beste aanpak is niet om meteen een boete op te leggen", zegt hoogleraar Boelhouwer. "Ga vooral in gesprek met de eigenaar van een leegstaande woning en kijk wat er aan de hand is. Soms wachten huiseigenaren bijvoorbeeld nog op een vergunning van de gemeente voordat ze verder kunnen."RTV Utrecht heeft de eigenaar van het leegstaande huis benaderd, maar deze wilde niet reageren.