Chuala an Ard-Chúirt i mBéal Feirste an tseachtain seo caite gur chuir Aire Pobal Thuaisceart Éireann, Gordon Lyons, bac mídhleathach ar fhorbairt straitéise don Ghaeilge.Mhaígh dlíodóirí ar son Chonradh na Gaeilge gur cruthaíodh constaic d’aon ghnó chun an straitéis a choinneáil ó chlár oibre Fheidhmeannas Thuaisceart Éireann.Gealladh straitéis Ghaeilge i gComhaontú Chill Rímhinn sa bhliain 2006 agus tá Conradh na Gaeilge ag iarraidh go gcuirfear i bhfeidhm í ó shin.Rialaigh an Ard-Chúirt faoi dhó roimhe seo go raibh an Feidhmeannas ag sárú a chuid dualgas dlí toisc gur theip air an straitéis a chur i bhfeidhm.Chuir Conradh na Gaeilge tús le himeachtaí dlí nua in aghaidh Oifig an Fheidhmeannais agus na Roinne Pobal mar gheall ar an moill leanúnach seo. D’áitigh an eagraíocht nach raibh aon chúis mhaith leis an moill ar straitéis Ghaeilge a chur i bhfeidhm.Cuireadh i leith Gordon Lyons nár ghlac sé mórán céimeanna chun an obair a chur chun cinn idir Feabhra agus Samhain 2024.Chuala an chúirt gur bunaíodh grúpa oibre níos déanaí chun dréachtcháipéis don straitéis a ullmhú faoi stiúir státseirbhíseach sinsearach.Dúradh os comhair na cúirte gur theastaigh ón Aire go gceadódh airí eile gach cuid den straitéis sula gcuirfí faoi bhráid an Fheidhmeannais í.Mhaígh dlíodóirí Chonradh na Gaeilge gur chruthaigh an córas sin bac a chuir moill eile ar an straitéis.Tháinig imní nua chun cinn nuair a deimhníodh sa chúirt nach raibh aon phlean ann an straitéis a chur i bhfeidhm roimh 2027.Meastar go mbeidh an chéad toghchán eile don Tionól ar siúl faoi mhí na Bealtaine 2027, rud a d’fhéadfadh moill eile a chur ar an scéal.D’ardaigh an Breitheamh McAlinden ceisteanna faoin gcaoi a bhféadfaí airgead a aimsiú chun straitéis nua a chur i bhfeidhm.D’iarr dlíodóirí Chonradh na Gaeilge ar an Ard-Chúirt ordú a thabhairt chun iallach a chur ar Stormont gníomhú.Dúirt ionadaithe dlí na Roinne Pobal nár chuir siad i gcoinne dearbhú neamhdhleathachta i gcoinne an Fheidhmeannais ina iomláine.Mar sin féin, dúradh go mbeadh sé deacair ordú cúirte a chur i bhfeidhm mar gheall ar an mbrú airgid atá ar Ranna éagsúla. Chuala an chúirt go raibh roinnt airí agus Ranna rialtais faoi bhrú de bharr easpa airgid agus acmhainní.D’ardaigh an Breitheamh McAlinden ceisteanna faoin gcaoi a bhféadfaí airgead a aimsiú chun straitéis nua a chur i bhfeidhm.Tugadh le fios sa chúirt go raibh drogall ar roinnt Ranna tacú leis an obair nuair a tháinig ceist an chostais chun cinn.Dúirt an Conradh gur léirigh an mhoill leanúnach easpa measa ar phobal na Gaeilge agus ar chinntí cúirte roimhe seo.Idir an dá linn, thug an tAire Lyons le fios nach nglacann sé leis na líomhaintí go gcuireann an Ghaeilge agus an fhéiniúlacht Éireannach imní air.Tháinig an t-aighneas chun cinn i ndiaidh conspóide faoin maoiniú a bhí á chur ar fáil do thionscadal a chuidíonn le húdaráis áitiúla comharthaí sráide a aistriú ó Bhéarla go Gaeilge.Déanann an tionscadal, atá lonnaithe in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste, taighde ar logainmneacha agus cuireadh tús leis sna 1980idí.Cháin Sinn Féin an tAire Pobal nuair a tugadh le fios gur gearradh thart ar £90,000 de mhaoiniú bliantúil an tionscadail logainmneacha.Dhiúltaigh Gordon Lyons do na líomhaintí agus dúirt sé nár ghlac sé féin ná aon oifigeach sa Roinn cinneadh chun deireadh a chur leis an maoiniú.Dúirt sé le coiste pobail Stormont gurbh é an Roinn Airgeadais a mhaoinigh an tionscadal le ceithre bliana anuas.Mhaígh ionadaithe ó Shinn Féin áfach go raibh patrún le feiceáil i gcur chuige Lyons i leith na Gaeilge.Luaigh siad na cásanna cúirte, an mhoill ar an straitéis Ghaeilge agus athruithe brandála sa Roinn Pobal mar shamplaí dá sheasamh.Mhaígh Sinn Féin go raibh an tAire ag cur moill ar an straitéis mar gheall ar easpa tacaíocht pholaitiúil.Dúirt Lyons, áfach, nach raibh sé in aghaidh na Gaeilge agus gur fhreastail sé ar imeachtaí Gaeilge cheanna.Mhaígh sé go raibh iarrachtaí á ndéanamh chun ceist pholaitíochta a dhéanamh den teanga.Leanann an cás ar aghaidh agus táthar ag súil leis go ndéanfar cinneadh breithiúnach faoi go luath