vandaag, 08:03De ene stadsbewoner heeft nauwelijks last van hitte, terwijl de ander er ernstig ziek van kan worden. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht zoeken de komende jaren uit hoe dat komt en hoe je er eerlijk mee om kunt gaan. De resultaten moeten gemeenten helpen om kwetsbare inwoners beter te beschermen tegen de gevolgen van warme dagen.Volgens onderzoeker Heleen Mees van de Universiteit Utrecht speelt niet alleen de temperatuur een rol. Ook de plek waar iemand woont, de woning en de persoonlijke situatie bepalen hoeveel last iemand van hitte heeft. "Steden houden veel warmte vast door steen, asfalt en gebouwen. Maar binnen de stad zijn grote verschillen. Vooral mensen die kwetsbaar zijn, hebben meer last van hitte", zegt Mees.Niet alleen ouderen zijn kwetsbaarMet kwetsbare inwoners doelt Mees op twee soorten. Ten eerste gaat het om mensen die lichamelijk minder goed tegen warmte kunnen, zoals ouderen en mensen met een chronische ziekte. Aan de andere kant spelen sociale en economische omstandigheden een grote rol.Zo hebben bewoners van portiekflats of woningen met een plat dak vaak meer last van warmte. Ook buurten met weinig bomen en veel steen warmen sneller op. Mensen die weinig sociale contacten hebben of niemand in de buurt hebben die naar hen omkijkt, lopen extra risico."Die combinatie kan ervoor zorgen dat mensen letterlijk omvallen", zegt Mees. "Bijvoorbeeld oudere mensen die niet doorhebben dat het opwarmt in hun woning en niet te veel willen drinken omdat ze dan vaak naar de wc moeten. Of als iemand zonder schaduw in een sociaal isolement zit en niemand naar hem omkijkt.""In het ergste geval leidt dat tot sterfgevallen. Dat zag je ook tijdens de hittegolf van vorige maand", verklaart Mees.Utrecht loopt vooropVolgens Mees krijgt hitte de laatste jaren veel meer aandacht dan tien jaar geleden. "Toen was het nog een roep in de woestijn. Nu merk je dat de urgentie sterk is toegenomen. De stad Utrecht loopt landelijk voorop."Uit de visie Klimaatadaptatie van de gemeente blijkt dat vooral de binnenstad en omliggende wijken, zoals Rivierenwijk, Ondiep en Zuilen, kwetsbaar zijn voor hitte. Ook bedrijventerreinen als Strijkviertel en de woonboulevard warmen sterk op. Op zomerse dagen kan de gevoelstemperatuur daar meer dan acht graden hoger liggen dan aan de randen van de stad. Dat komt door veel verharding en weinig groen of schaduw. Daardoor blijft het ook 's nachts langer warm.De gemeente Utrecht brengt steeds beter in kaart waar het in de stad het warmst wordt, waar veel ouderen wonen en welke buurten kwetsbaar zijn. Door die informatie te combineren, kan de gemeente beter bepalen waar extra maatregelen nodig zijn.Voor inwoners is er ook een schaduwkaart en een verkoelingskaart. Daarop staat waar schaduw en koele plekken te vinden zijn.Oplossingen zijn niet eenvoudigToch is het volgens Mees niet makkelijk om de mensen te bereiken die de meeste hulp nodig hebben. "De gemeente kijkt waar de problemen zitten, maar het is lastig om doelgerichte oplossingen door te voeren. Soms moeten mensen zelf hun tuin vergroenen. Soms is de gemeente afhankelijk van de afdeling groenvoorziening of van woningcorporaties. En om als woningcorporatie te zeggen: deze persoon krijgt een zonnescherm en de rest niet, dat gebeurt ook niet snel."Juist daarom is het nieuwe onderzoek gestart. De onderzoekers willen de komende jaren niet alleen beter in beeld brengen welke inwoners het meest kwetsbaar zijn, maar ook welke maatregelen eerlijk en effectief zijn. Daarbij kijken ze samen met bewoners en gemeenten wat rechtvaardigheid in de praktijk betekent. Is het eerlijk dat iedereen dezelfde maatregelen krijgt, of hebben sommige groepen meer ondersteuning nodig?Toekomstige generatiesOok de provincie Utrecht besteedt meer aandacht aan hitte. Nieuw daarbij is het begrip klimaatrechtvaardigheid. Klimaatrechtvaardigheid gaat over de vraag wie het meeste last heeft van klimaatverandering. En wie genoeg mogelijkheden heeft om zich daartegen te beschermen."We willen de negatieve effecten van klimaatverandering zo eerlijk mogelijk verdelen. We willen de meest kwetsbare mensen beschermen tegen bijvoorbeeld de gezondheidsrisico's bij langdurige hitte. Maar ook: de rekening niet bij toekomstige generaties neerleggen", zegt Bakker, gedeputeerde Klimaat, Water & Bodem in het programma.Volgens de provincie zijn de afgelopen jaren al stappen gezet. Zo zijn basisschoolpleinen groener gemaakt met behulp van subsidies en hebben steeds meer Utrechtse gemeenten een hitteplan.Handvatten voor de toekomstHet onderzoek van de Universiteit Utrecht bevindt zich nog in de verkennende fase en loopt tot en met 2029. De onderzoekers hopen uiteindelijk gemeenten concrete handvatten te geven om met betrokkenen en inwoners beter de hitte te bestrijden.