Nog maar vijf weken geleden zette de Nederlandse minister van Buitenlandse Handel, Sjoerd Sjoerdsma, in Washington zijn handtekening onder het ‘Pax Silica’. Dat is een Amerikaans initiatief om een zelfstandige toeleveringsketen voor de AI-industrie te verwezenlijken. Zelfstandig kun je lezen als: zonder afhankelijkheid van China, dat onder meer de markt voor zeldzame metalen beheerst, die nodig zijn voor het maken van chips.
Nederland is een belangrijke partner in dat pact. Chipmakers wereldwijd zijn afhankelijk van de systemen van het Nederlandse bedrijf ASML. Grootmachten Amerika en China zijn in een concurrentiestrijd verwikkeld. Die strijd proberen de VS onder meer te winnen door af te dwingen dat bondgenoten geen geavanceerde technologie aan China leveren.
Hoewel Europa juist onafhankelijker wil worden van Amerikaanse technologie, doen Nederland en Europa schoorvoetend mee aan Pax Silica. De VS zijn immers al decennia de belangrijkste ‘vriend’ van Europa. Het land staat symbool voor westerse waarden en voor open markten en vrijhandel; China wordt gezien als onvrij en bedreigend.
„De rollen zijn omgekeerd,” zegt Sanne van der Lugt, onderzoeker van het Asia Centre Leiden. „En dat is nergens zo duidelijk en urgent als bij AI.” Nu hebben de Verenigde Staten en Europa protectionistisch beleid, en heeft China een slimme ‘open’ aanpak.
