En toen werd een existentiële Europese angst ineens werkelijkheid. Vorig weekend beval de Amerikaanse overheid dat het nieuwste AI-model van maker Anthropic ontoegankelijk moest worden voor niet-Amerikanen. Volgens de regering-Trump zorgde het geavanceerde model Fable 5 (en het taalmodel waarop het is gebaseerd, Mythos) voor te grote cyberveiligheidsrisico’s om nog langer door buitenlanders gebruikt te worden. Anthropic protesteerde maar zag zich door het overheidsbevel gedwongen om Fable 5 wereldwijd ontoegankelijk te maken.
Deze ongekende, openlijke overheidsingreep in kunstmatige intelligentie zorgde de afgelopen week voor veel internationale reacties, en heeft waarschijnlijk grote gevolgen voor de ontwikkeling van AI, de voorgenomen beursgang van Anthropic en andere AI-reuzen, internationale betrekkingen en meer.
In Europa draaiden de reacties vooral om de gevaarlijke afhankelijkheid van Amerikaanse technologie. De gevreesde kill switch, een ‘rode knop’ waarmee de Amerikaanse president AI kan uitzetten voor andere landen, blijkt er echt te zijn. De Franse presidentskandidaat Gabriel Attal reageerde meteen fel: „De AI-oorlog is begonnen.”
Wat moet Europa nu doen?
AI-onderzoekers Michiel Bakker (van de Amerikaanse universiteit MIT en DeepMind, een AI-tak van Google) en Stan van Baarsen (van de Nederlandse denktank Delta Instituut) schreven mee aan een toekomstscenario, Europe 2031, over een volledig afhankelijk en achterblijvend Europa in 2031. De Amerikaanse president gebruikt daarin een soort kill switch voor de meest geavanceerde AI voor Europa. Ze publiceerden hun scenario één dag voordat het daadwerkelijk gebeurde. „Een bizar toeval,” zegt Van Baarsen telefonisch. „Maar niet bepaald onverwacht.”
