vandaag, 09:36Hij lijkt op een pruim, is familie van de kers en abrikoos en was ooit heel gewoon in de Betuwe. Toch kennen nog maar weinig mensen de kroos. Na tientallen jaren van vergetelheid maakt de kleine roodgele vrucht voorzichtig een comeback.Op een zonnige zomerdag wordt in Boven-Leeuwen volop geplukt. Tegen de stammen staan ladders en plukkers vullen bakjes met krozen. Fruitteler Thijs Banken zette de boomgaard van zijn ouders voort. Voor hem is het meer dan werk. "Het is een passie", zegt hij. "De kroos was vroeger heel bekend in de Betuwe, het Land van Maas en Waal en Zeeland." De kroos wordt ook wel kersenpruim genoemd. De vrucht lijkt op een kleine pruim, maar is volgens Banken een zelfstandige fruitsoort.Premie voor het rooienEen halve eeuw geleden stonden in de Betuwe en het Land van Maas en Waal nog veel boomgaarden met krozenbomen. Dat de vrucht verdween, had vooral economische oorzaken. Krozen groeiden meestal aan hoogstambomen. Het plukken daarvan kostte meer tijd en geld dan bij de laagstambomen die tegenwoordig gebruikelijk zijn.De overheid stimuleerde in de jaren vijftig, zestig en zeventig de omschakeling naar een modernere fruitteelt. Fruittelers konden een premie krijgen voor het rooien van oude boomgaarden. In 1970 kwam er ook een regeling van de toenmalige Europese Economische Gemeenschap, de EEG. Die moest de overproductie terugdringen en versnelde het verdwijnen van hoogstamboomgaarden. In Nederland werd naar schatting ongeveer 19.000 hectare oude boomgaard gerooid.Nachtvorst fataalDat juist de kroos verdween, had meer oorzaken. "Krozen bloeien vroeg, soms al in januari", zegt Banken. "Daardoor kunnen ze vroeg worden geoogst, maar nachtvorst kan de bloesem beschadigen en een groot deel van de oogst laten mislukken." Ook bevat de kroos minder vruchtvlees dan een pruim. "Daardoor was hij commercieel minder aantrekkelijk", zegt fruitteler Alberto Stuurbrink.Van de oude krozenboomgaarden is er volgens Banken nog één over in Boven-Leeuwen. "Vanuit deze boomgaard worden zaailingen opgekweekt. Je kunt het zien als een soort genenbank.”Niet ziektegevoeligInmiddels bieden enkele kwekers weer jonge krozenbomen aan. Ook is een nieuwe boomgaard aangeplant. Banken ziet toekomst in de vrucht, onder meer omdat de boom weinig last heeft van ziekten en plagen. Zo vormt de suzuki-fruitvlieg een groot probleem voor kersentelers, maar niet voor de kroos.Ook bij fruitboomkwekerij De Batterijen in Ochten groeit de belangstelling. Stuurbrink verkoopt er krozenbomen. "Mensen lopen rond en vragen wat het voor vrucht is. Als ik zeg dat het een kroos is, vinden ze dat bijzonder. Dan zeggen ze: 'Die wil ik wel.'" Volgens hem is de kroos vooral aantrekkelijk voor particuliere tuinen. "Het is een vergeten vrucht en een makkelijke boom. Mensen vinden het leuk om iets bijzonders in hun tuin te hebben."Dit doet de warmte met de pruimen, appels en peren van Theo(opent in nieuw venster)Fruittelers zien oogst beschadigd raken door hagelbuien(opent in nieuw venster)