gisteren, 20:00Christiaan Paauwecorrespondent Midden- en Oost-EuropaChristiaan Paauwecorrespondent Midden- en Oost-EuropaVan jongs af aan kreeg Dariusz Pulawski van zijn ouders het donkere hoofdstuk mee van zijn overgrootvader, oom en andere familieleden. Het raakt de arts uit Warschau ruim tachtig jaar later nog steeds. "Ze praatten erover op zo'n manier dat ik niet alles kon horen omdat het te traumatisch zou zijn", zegt Pulawski (61) na een herdenkingsdienst in de militaire kathedraal van Warschau.Afgelopen weekend werden de massamoorden herdacht van Wolynië en de regio's eromheen, in wat nu het westen van Oekraïne is. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog werd het gebied etnisch gezuiverd door Oekraïense nationalisten. De Poolse bevolking werd uitgemoord. Ook Oekraïners die niet meewerkten waren doelwit.Tienduizenden mannen, vrouwen en kinderen werden op gruwelijke wijze vermoord. Bij Poolse vergeldingsacties kwamen daarna nog eens duizenden Oekraïners om het leven.De herdenkingen voor de massamoorden door heel Polen waren dit jaar extra beladen. President Zelensky besloot onlangs een militaire eenheid 'de helden van Oepa' te noemen, naar de afkorting van het Oekraïense opstandelingenleger dat Polen verantwoordelijk houdt voor deze massamoorden. Het leidde tot woedende reacties, vooral aan de Poolse rechterflank. De ruzie zet de samenwerking tussen de twee belangrijke bondgenoten onder druk.Naast herdenkingen door heel het land, gingen Polen ook de straat op. Een demonstrant ziet Oekraïne als een grotere vijand dan Rusland:De rechts-conservatieve Poolse president Nawrocki besloot de hoogste onderscheiding in Polen, de orde van de Witte Adelaar, af te nemen van Zelensky. Ook trok hij vanwege de ruzie een mogelijk EU-lidmaatschap voor Oekraïne in twijfel. "Ik hoop dat de wereld niet alleen ziet dat deze ideologie 120.000 mensen het leven heeft gekost", zei Nawrocki tijdens de herdenking. "Maar ook dat het geen plaats meer mag hebben in Polen en een verenigd Europa."GenocidePolen vindt dat Oekraïne de massamoord moet erkennen als een genocide, en dat ze in ieder geval de daders niet moeten eren. Oekraïne zegt: het was een tragedie die deel uitmaakte van een bredere Pools-Oekraïense strijd, met slachtoffers aan beide kanten. Bovendien was alleen een radicale flank van de Oekraïense nationalisten betrokken bij de massamoorden.Oekraïners kijken juist naar Oepa als een verzetsbeweging die vooral ook streed tegen de Sovjet-Unie voor een onafhankelijk Oekraïne. Dat maakt de organisatie een belangrijk symbool in de oorlog met Rusland nu. De rood-zwarte vlag van Oepa wappert overal boven het slagveld en op militaire begraafplaatsen.De verheerlijking van de Oekraïense nationalisten is ook terug te zien in het Museum van de ontwikkeling van de Oekraïense natie in Kyiv. Hier staan tweehonderd beelden van Oekraïners die de onafhankelijkheid mogelijk hebben gemaakt, onder wie de leiders van Oekraïense nationalisten ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. De massamoord op Poolse burgers krijgt hier geen aandacht.'Dezelfde vijand'"We hebben opnieuw dezelfde vijand, Rusland, en opnieuw moeten we vechten voor onze onafhankelijkheid, dat deden zij ook", zegt veteraan Oleksandr, wijzend naar de tentoonstelling. Hij verloor in 2022 beide onderbenen tijdens gevechten in de regio Charkiv. Oleksandr vindt het "heel vreemd" dat Oekraïne zich nu moet verantwoorden voor Oepa, en "voor het feit dat we onze soevereiniteit wilden en willen behouden".Zelensky's benoeming van de militaire eenheid past in een trend van nationalistische herinneringspolitiek. De president wil ook een pantheon bouwen voor helden van de geschiedenis. Onlangs besloot hij het stoffelijk overschot van een van de leiders van de Oekraïense nationalisten in de Tweede Wereldoorlog over te brengen naar Kyiv.Volgens de voorzitter van de Oekraïense nationalisten (OUN) Bohdan Tsjervak is de benoeming absoluut te verdedigen. "Dit is een elite-eenheid die het land heldhaftig verdedigt. Welke president zou daar nee tegen zeggen?"'Moskou profiteert'Ja, Tsjervak maakt zich zorgen dat ze Polen kunnen verliezen als partner, maar Oekraïne heeft volgens hem het recht om een eigen herdenkingsbeleid te hebben. "Wanneer dergelijke geschillen ontstaan, dan heeft Moskou daar het meest profijt van."Dat blijkt ook uit het feit dat Russische trollen op grote schaal het vuur verder opstoken op sociale media. In de tussentijd groeien radicale, anti-Oekraïense partijen in de peilingen in Polen, die eisen dat alle steun aan het buurland wordt stopgezet. De Poolse premier Tusk roept in de tussentijd beide presidenten op om de ruzie niet verder te laten escaleren, omdat de landen een gemeenschappelijke vijand hebben.Volgens nabestaande Pulawski is het juist Zelensky die Rusland in de kaart speelt. "Met zijn beslissing heeft hij Poolse emoties verder tegen Oekraïners gekeerd. Waar was dat goed voor?"maandag 22 juni, 20:27Tien doden en tientallen gewonden in Oekraïne na Russische aanvallenmaandag 15 juni, 12:49Europa spreekt schande van Russische aanval op historisch klooster in Kyivdonderdag 18 juni, 22:33Met Moskou in de rook kunnen Russen niet langer wegkijken van oorlog in Oekraïnewoensdag 17 juni, 08:48Van burger tot commandant: Oleksandr vecht al sinds Maidan voor pro-Europees Oekraïne