vandaag, 15:17'Als ik er nu nog had gezeten, had ik het onvoorwaardelijk laten hangen waar het hing.' Dat zegt oud-directeur Andreas Blühm van het Groninger Museum. Mede onder zijn leiding deed het museum de duurste aankoop in zijn geschiedenis, die nu na zeven jaar verkast. Ook wijst hij erop dat het demonteren en opnieuw installeren van het kwetsbare glaswerk allesbehalve een koopje is.Blühm reageert op het nieuws(opent in nieuw venster) dat het kunstwerk 'Grand Stairwell Installation', de duurste aankoop ooit van het Groninger Museum, is ontmanteld en verhuist naar de Universiteitsbibliotheek. Blühm was nauw betrokken bij zowel de aankoop als de installatie van het werk en steekt niet onder stoelen of banken hoe gehecht hij eraan is geraakt.'Zolang ik hier de scepter zwaaide, bleef die Chihuly het gezicht van de trappenhal', zegt hij. 'Dat standpunt heb ik destijds ook altijd heel duidelijk intern gecommuniceerd.' Met het vertrek van het kunstwerk rijst echter meteen de vraag hoe de verhuizing achter de schermen is geregeld.Beter dan in het depotOndanks de complexe situatie wil Blühm zich niet mengen in het beleid van zijn opvolgers. 'Een nieuwe directie heeft het volste recht om eigen museale keuzes te maken en een frisse wind door het gebouw te laten waaien', zegt hij. 'Daarom houd ik me verre van inhoudelijke kritiek. Waar het mij om gaat, is dat het kunstwerk zichtbaar blijft voor de Groningers.'Als het toch moet verhuizen, vind ik de Universiteitsbibliotheek een mooi alternatiefPersoonlijk had hij liever gezien dat de installatie was blijven hangen. 'Ik vind het fantastisch als het daar was gebleven waar het oorspronkelijk voor bedoeld was. Maar áls het dan toch door een veranderde visie moet verhuizen, vind ik de Universiteitsbibliotheek een heel mooi en waardig alternatief. Dat is in elk geval duizend keer beter dan wanneer zo'n uniek topstuk ergens in een donker depot verdwijnt.'Een team uit Seattle voor de installatieDat het kunstwerk niet zomaar kan worden weggehaald, blijkt volgens Blühm uit de manier waarop het destijds is geïnstalleerd. 'Voor de installatie is in 2018 een gespecialiseerd team van vijf à zes technische glasexperts uit Seattle, de woonplaats van de kunstenaar, overgekomen. Zij zijn ruim tien dagen intensief bezig geweest om alles uiterst secuur te installeren', vertelt hij.Het monteren van de glazen sculpturen – de zogeheten Persians – aan de hoge wanden van de trapzaal nam alleen al drie dagen in beslag. Kostbare verhuizingDiezelfde inspanning is nu opnieuw nodig, zegt Blühm, en dat maakt de verhuizing kostbaar.'Zo'n operatie is financieel en logistiek een enorme legpuzzel. Je moet er rekening mee houden dat het team van Chihuly nu ook opnieuw naar Groningen moet komen om de demontage en heropbouw te begeleiden. Dit is geen klus die de technische dienst van het museum even zelf uitvoert met een hoogwerker en een paar schroeven. Met de juiste budgetten en expertise is het technisch uiteraard wel te realiseren.' Wat de verhuizing precies kost, kan Blühm niet inschatten.Dit is geen klus die de technische dienst even zelf uitvoert met een hoogwerker en wat schroeven'Een site-specific kunstwerk'Volgens Blühm vraagt de verhuizing zoveel precisie vanwege de aard van het werk. 'Het is wat we in goed Nederlands een site-specific kunstwerk noemen: het reageert op de architectuur van de ruimte. Chihuly heeft het specifiek ontworpen om de hoogte en het licht van onze trappenhal te benutten.'De kunstenaar bouwde de installatie eerst als proefopstelling op in zijn studio in Seattle. Daarna reisde zijn gespecialiseerde team naar Groningen om het werk definitief te plaatsen. Voor de nieuwe locatie moet de compositie opnieuw worden ontworpen, zegt Blühm.'Al die losse onderdelen moeten compositorisch opnieuw worden gerangschikt. Dat is echt hogere kunst; dat kunnen wij als museumstaf niet zelf bepalen. Als ik ze zelf zou moeten ophangen, zette ik ze waarschijnlijk braaf op een rijtje. Maar dan is het geen echte, dynamische Chihuly meer.'Hoeveel geld is ermee gemoeid?Hoeveel geld er met de overeenkomst gemoeid is, is nog niet bekend. Het Groninger Museum wil daar vooralsnog niets over kwijt. 'Omdat de voorwaarden van de overeenkomst nog worden afgerond, kunnen we (het Groninger Museum en de Rijksuniversiteit Groningen) daarover nog geen details vrijgeven', laat het museum weten.Dat de voorwaarden van de overeenkomst nog niet rond zijn, wekt de indruk dat er op het moment van het weghalen nog geen concrete financiële afspraken vastlagen. Meerdere bronnen meldden dat het geen eenvoudig traject was: het museum zou zich flink hebben moeten inspannen om een nieuw thuis voor het kunstwerk te vinden.Van tijdelijke tentoonstelling naar vaste blikvangerDat de installatie nu alweer vertrekt, voelt voor sommigen tegenstrijdig. Het werk werd immers juist aangekocht om permanent te blijven. Blühm legt uit hoe die beslissing destijds tot stand kwam. 'Het glaskunstwerk maakte oorspronkelijk deel uit van een tijdelijke tentoonstelling. Het was dus nooit de bedoeling dat het permanent zou blijven.'Iedereen, van onze eigen medewerkers tot het grote publiek, was zó enthousiastVolgens hem gaf het enthousiasme van bezoekers uiteindelijk de doorslag. 'Iedereen, van onze eigen medewerkers tot – belangrijker nog – het grote publiek, was zó enthousiast dat we dachten: we moeten een serieuze poging wagen om dit meesterwerk voor de stad te behouden als permanente installatie.'Publiekstrekker met recordcijfersDe tentoonstelling CHIHULY liep van 8 december 2018 tot en met 5 mei 2019 en trok volgens het jaarverslag van het museum ruim 156.000 bezoekers. Alleen al in de laatste week kwamen meer dan 16.000 mensen naar de tentoonstelling. Daarmee was het, na David Bowie is (2015/2016), de best bezochte expositie van het Groninger Museum in vijftien jaar.Ook Blühm verwijst naar die bezoekersaantallen als hij het over de financiële kant heeft. 'Het was een gigantisch commercieel succes, waardoor de gemaakte kosten onder de streep dubbel en dwars zijn terugverdiend.'Wat de aankoop kostteNa afloop van de tentoonstelling kocht het Groninger Museum de Grand Stairwell Installation voor 998.000 euro. Daarmee is het de duurste aankoop uit de geschiedenis van het museum.Volgens Blühm was dat alleen mogelijk dankzij steun van onder meer de Vereniging Rembrandt, het Mondriaan Fonds en verschillende particuliere schenkers en legaten. 'We hadden niet zoveel geld in kas dat we het zomaar konden kopen. We hebben dus heel veel organisaties en particulieren moeten vragen om te helpen. Een beetje bedelen eigenlijk.'Door dit werk hoefden we jarenlang niet meer na te denken over die immense, lastige trappenhalEen apart prijskaartje voor het ophangen van het werk kan Blühm niet geven, omdat die kosten destijds in de totale tentoonstellingsbegroting zaten. 'De opbouwploeg uit Amerika was hier immers toch al aanwezig voor de inrichting van de tentoonstelling.' Door het werk aan te kopen bespaarde het museum bovendien de kosten van demontage en transport terug naar de Verenigde Staten.Ook een praktische oplossingNaast het publiekssucces speelde volgens Blühm nog een praktische overweging mee. 'Het was stiekem ook een heel praktische oplossing. Door de aanwezigheid van dit monumentale werk hoefden we jarenlang niet meer na te denken over wat we met die immense, lastige trappenhal moesten programmeren. Dat was architectonisch altijd een hoofdpijndossier voor onze conservatoren. Met de Chihuly was dat probleem in één klap elegant opgelost.'Terugkeer niet uitgeslotenHet kunstwerk blijft eigendom van het Groninger Museum en wordt langdurig in bruikleen gegeven aan de Universiteitsbibliotheek. 'Het is dus theoretisch niet uitgesloten dat een toekomstige directie over twintig jaar besluit het werk weer terug te halen. Dat blijft een autonome artistieke keuze van de leiding die er dan zit.'Blühm verwijst daarbij naar het Kunstmuseum Den Haag, waar monumentale muurschilderingen achter een nieuwe wand zijn weggewerkt om ruimte te maken voor andere presentaties. 'Zoiets had hier ook gekund als je de trappenhal ooit anders had willen gebruiken.'Groninger Museum doet duurste aankoop ooit stilletjes de deur uit(opent in nieuw venster)Dit is 'm: de duurste aankoop van het Groninger Museum ooit(opent in nieuw venster)Wanbestuur dreef Groninger Museum naar de rand van de afgrond(opent in nieuw venster)