Hallo en welkom in dit liveblog! Hier houden we je op de hoogte van al het nieuws over de stikstofplannen die het kabinet vandaag publiceert.
Maximaal aantal koeien per hectare
Bufferzones rond natuurgebieden
Kabinet: Nederland eind volgend jaar van slot
Liveblog10 minuten geledenBouwsector positief: 'Al jaren niet zo dichtbij oplossing'De werkgevers in de bouw zijn positief. "We zijn al jaren niet zo dichtbij een oplossing", zegt Arno Visser, voorzitter van branchevereniging Bouwend Nederland.Visser denkt dat met het stikstofpakket er weer perspectief is voor de ongeveer 244.000 woningen "die nu in de gevarenzone zitten".Bouwend Nederland spreekt van een "stevig en samenhangend pakket" aan maatregelen. In de plannen staat onder meer dat het eind volgend jaar weer mogelijk moet zijn om bij projecten kleine hoeveelheden stikstof uit te stoten. Hierdoor zouden er bij de bouw van bijvoorbeeld woningen of infrastructuur weer meer werkzaamheden mogelijk zijn.14 minuten geledenWaterschappen zien 'aandachtspunten', maar steunen plannenDe waterschappen steunen de stikstofaanpak die het kabinet vrijdag heeft gepresenteerd. Ze zien weliswaar "aandachtspunten bij de verdere uitwerking", maar staan achter de uitgezette koers. Het kabinet neemt maatregelen om de stikstofuitstoot te verminderen, zodat de natuur kan herstellen en de vastgelopen vergunningverlening weer op gang komt. Volgens voorzitter Jeroen Haan van de Unie van Waterschappen is dat "van groot belang", want de waterschappen moeten aan de slag met dijkversterkingen.16 minuten geledenMOB is kritisch op plannenMOB vindt de plannen van het kabinet "niet ingrijpend en daadkrachtig genoeg". De organisatie, met voorman Johan Vollenbroek, is bekend van vele stikstofrechtszaken. Het maken van een goed stikstofplan is volgens de milieuorganisatie ingewikkeld. "Maar zo komt Nederland voorlopig niet van het stikstofslot af.""De plannen ademen nog steeds de geest van vrijwilligheid, en dat heeft in de afgelopen jaren niet gewerkt. Denoodzaak van meer regie wordt door het kabinet Jetten erkend, maar dit is niet overtuigend uitgewerkt", stelt MOB kritisch.18 minuten geledenCU: 'Boeren niet met rug tegen de muur zetten'CU-Kamerlid Pieter Grinwis ziet plussen en minnen in het stikstofpakket. De bufferzones rond natuurgebieden van 1 kilometer en 500 meter waar de stikstofuitstoot fors omlaag moet, "is voor de ChristenUnie de max", laat Grinwis weten. "Alleen daar waar het de natuur helpt. Dus niet langs de kust."Hij is blij dat er geld komt voor natuurherstel en -beheer en dat boeren hier een rol in krijgen. "Wel moet het kabinet daar dan ook echt ruimte voor maken", laat Grinwis weten. "Dat is niet boeren met de rug tegen de muur zetten, zodat zij noodgedwongen hun gezinsbedrijf moeten verkopen."20 minuten geledenNatuurmonumenten: 'Kan begin van het einde van stikstofcrisis zijn'"Dit kan het begin zijn van het einde van de natuur- en stikstofcrisis", zegt Jeroen de Koe, directeur van Natuurmonumenten. "Het is een omvangrijk pakket, waarbij zonering de ruggengraat is, omdat het meerdere problemen tegelijk aanpakt: stikstof, water, en meer ruimte voor natuur. Goed dat het kabinet kiest voor stevige zones en gaat voor een grondgebonden landbouw."Maar, zo merkt Natuurmonumenten op, plannen alleen herstellen de natuur niet. "Het komt nu aan op concretiseren, vastleggen en uitvoeren." En dat vergt volgens de natuurvereniging actie "van álle overheden en betrokken partijen".25 minuten geledenGreenpeace 'opgelucht' over stikstofplannenGreenpeace spande een rechtszaak aan tegen het eerdere stikstofbeleid van de overheid en won die. De milieuorganisatie spreekt van "opluchting" na het doornemen van de stikstofplannen. Het steunt de strengere zones rond natuurgebieden en de koeiennorm. "Maar het eerlijke verhaal is dat de uitwerking en het tempo duidelijk een politiek compromis zijn: het stikstof-vonnis wordt vijf jaar naar achteren geschoven en de wettelijke stikstofdoelen worden geschrapt", zegt Marieke Vellekoop, directeur van Greenpeace Nederland. De natuur krijgt daar "de rekening voor gepresenteerd".30 minuten geledenBBB'er Van der Plas: 'Sloophamer op boerengezinnen'De plannen kan niet rekenen op enthousiasme van BBB-Kamerlid Caroline van der Plas. "De minister zet met zijn plannen de sloophamer op boerengezinnen en stevent af op een beleid dat de veehouderij, het platteland en de voedselproductie blijvend beschadigt", laat Van der Plas weten. Steen des aanstoots zijn de bufferzones van 500 meter en 1 kilometer en de koeiennorm van maximaal 2,6 koeien per hectare. Die maatregelen betekenen volgens Van der Plas "voor vele duizenden boerenbedrijven de nekslag." BBB zegt eventuele boerenprotesten "die zich ongetwijfeld zullen ontketenen" te zullen steunen.35 minuten geledenLTO noemt maatregelen 'pijnlijk en onbegrijpelijk'De Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) noemt de maatregelen van het kabinet "pijnlijk, onbegrijpelijk en disproportioneel". LTO-voorzitter Ger Koopmans noemt het "onduidelijk hoe de de maatregelen aansluiten en optellen tot de doelen die gehaald moeten worden".LTO is ook niet te spreken over de koeiennorm van 2,6 koe per hectare en de bufferzones van 500 meter of 1.000 meter rondom natuurgebieden. Wel is Koopmans positief dat het kabinet een rekenkundige ondergrens wil invoeren.38 minuten geledenPRO komt later met een reactieOok PRO is vanwege het aantal zetels een relevante speler. Die partij kan de minderheidscoalitie in één klap aan een meerderheid helpen in de Tweede Kamer. Ook in de Eerste Kamer heeft PRO een belangrijke positie. De partij had alleen al laten weten niet direct te reageren, maar eerst de plannen te bestuderen. "Die gaan we rustig en goed lezen", laat PRO-Kamerlid Laura Bromet op Bluesky weten over de Kamerbrieven. "Onze reactie volgt later."43 minuten geledenJA21 vindt nieuwe rekenmethode 'goede stap'Er druppelen wat reacties van oppositiepartijen binnen, al moet men zich wel door de vele pagina's aan Kamerbrieven doorspitten. Zo gaat JA21-leider Joost Eerdmans het pakket "goed bestuderen", zegt hij in een reactie.Hij zet wel al wat vraagtekens bij de gemaakte keuzes. "De verhoging van de rekenkundige ondergrens naar 0,5 mol is een goede stap. De vraag is waarom die niet naar 1 mol kan zoals ook LTO bepleit", aldus Eerdmans.JA21 is vanwege het aantal Kamerzetels voor coalitie en kabinet een belangrijke partij om de stikstofplannen door het parlement te krijgen.46 minuten geledenDuidelijk rond welke gebieden bufferzone komtInmiddels is de lijst met gebieden waar zones van 500 meter of 1.000 meter gaan gelden ook duidelijk. Het is een hele lijst en die kunnen we hier niet allemaal noemen. Ze zijn te vinden in een van de bijlages bij de Kamerbrief. We noemen een aantal gebieden met daarachter tussen haakjes hoeveel meter de bufferzone gaat zijn. Drents-Friese Wold (1.000 meter), Dwingelderveld (1.000 meter), Fochteloërveen (500 meter), Weerribben-Wieden (500 meter), Sallandse Heuvelrug (500 meter), Veluwe (500 meter), Schoorlse Duinen (500 meter), Kennemerland-Zuid (500 meter), Meijendel & Berkheide (500 meter), Nieuwkoopse Plassen & De Haeck (500 meter), Kop van Schouwen (500 meter), Biesbosch (500 meter), Loonse en Drunense Duinen & Leemkuilen (1.000 meter), Brunssummerheide (500 meter), Sint Pietersberg & Jekerdal (500 meter).1 uur geledenVan Essen: 'Ook supermarkt en veevoederbedrijf aan zet'"Het wordt geen gemakkelijke weg", zegt Van Essen op de persconferentie. "We vragen veel. Niet van boeren alleen. Van supermarkt tot veevoederbedrijf: de hele voedselketen is aan zet."Tot nu toe zijn juist de supermarkten en veevoederbedrijven buiten schot gebleven, terwijl zij een belangrijke rol spelen in het stikstofdossier. Veevoederbedrijven hebben bijvoorbeeld helemaal geen belang bij minder vee en hebben zich daarom ook aangesloten bij boerenprotesten. Vorige kabinetten hebben deze partijen vaker opgeroepen hun rol te pakken, maar dat is niet gebeurd. "We leggen alle voedselpartijen meer verantwoordelijkheden op om de afzet van duurzame producten te vergroten. Zo krijgen boeren een beloning voor hun inspanning", zegt Van Essen. "Komen er geen goede afspraken, dan komen er maatregelen."Van Essen zegt aan een wet te werken. Als hij heeft gesproken met de levensmiddelenindustrie, komt hier meer duidelijkheid over, zegt de bewindsman. "Ik wil dat het geregeld gaat worden."1 uur geledenOnduidelijkheid over rondom welke gebieden zones geldenHet is nog niet duidelijk rondom welke honderd natuurgebieden zones komen. Een journalist vraagt ernaar, maar Van Essen noemt nauwelijks namen van gebieden. De Veluwe en de Peel noemt hij wel, net als gebieden "in het hart van het noorden". Met een lach zegt hij dat hij straks de lijst van de overige gebieden met de journalist wil doornemen. Maar daar hebben boeren die in spanning zitten natuurlijk niet zoveel aan.Eerdere berichten1 uur geledenVan Essen: 'Geen gedwongen onteigening'Van Essen krijgt de vraag of het zou kunnen dat boeren gedwongen worden uitgekocht. Daarop antwoord de minister kort, maar resoluut. "Wij doen niet aan gedwongen onteigening", is hij helder.Wel ziet hij in dat hij vandaag een zware boodschap voor veel boeren rond beschermde natuur heeft. "Ik verzwijg niet dat we heel wat vragen."1 uur geledenStikstofminister: 'Vandaag draaien we de sleutel om'Stikstofminister Van Essen licht de kabinetsplannen toe op een persconferentie op zijn ministerie. "Nederland staat te lang op slot. Vandaag draaien we de sleutel om", zegt Van Essen. Volgens de bewindsman krijgen boeren nu duidelijkheid. Namelijk per boerenbedrijf regels aan de stikstofuitstoot waarbij de boeren "zelf aan het stuur" zitten.Er is in totaal 20 miljard euro beschikbaar voor alle maatregelen. 9 miljard daarvan gaat naar de zogenoemde zones rondom beschermde natuurgebieden, waar de stikstofuitstoot fors omlaag moet. Het pakket moet zorgen voor meer bouwvergunningen, een verbetering van de natuur en duidelijkheid voor de PAS-melders. Dat zijn boeren die buiten hun schuld om vast zitten met een illegale natuurvergunning.1 uur geledenIndustrie moet uitstoot halverenDe stikstofuitstoot van industrie en vervoer moet in 2035 de helft lager zijn dan in 2019. De uitstoot van de twee sectoren is de afgelopen jaren al hard gedaald, maar ze moeten nog een "extra stap zetten". Daarvoor trekt het kabinet eenmalig 250 miljoen euro uit. Daarvan gaat 125 miljoen euro naar maatregelen om de uitstoot van scheepvaart, bouwmaterieel en wegverkeer terug te dringen. Het is niet helemaal duidelijk hoe precies, maar het gaat bijvoorbeeld om elektrische bouwwerktuigen.De overige 125 miljoen euro gaat naar de industrie, onder meer met aanbestedingen om bedrijven dicht bij natuurgebieden minder te laten uitstoten. "In de zones bevinden zich enkele tientallen industriële bedrijven."1 uur geledenKabinet hoopt dat Nederland van het stikstofslot kanHet kabinet hoopt dat Nederland snel van het stikstofslot kan met het zojuist gepresenteerde stikstofpakket. In oktober van dit jaar worden de maatregelen via spoedwetten naar de Tweede Kamer gestuurd. In januari volgend jaar maakt het kabinet bekend hoe de bufferzones rondom beschermde natuurgebieden eruit gaan komen te zien en wordt er geld vrijgemaakt voor natuurbeheer.Eind volgend jaar wil het kabinet nieuwe juridische regels komen waarmee het makkelijker moet worden om bouwvergunningen aan te vragen. Dit wordt de rekenkundige ondergrens genoemd. Daarmee is een vergunning geen vereiste meer, zolang de stikstofuitstoot onder een bepaalde grens blijft.1 uur geledenStikstofuitstoot moet met ruim 60 procent naar benedenIn de zones om natuurgebieden moet de stikstofuitstoot met ruim 60 procent naar beneden. Hoeveel de stikstofuitstoot in elk gebied precies moet verminderen, wordt later dit jaar vastgesteld. Als het in gebieden niet lukt om voor 1 januari 2028 met een goed plan te komen, dan zullen er door het kabinet vastgestelde regels gelden. Die regels worden in januari bekendgemaakt en gaan dan uiterlijk begin 2035 gelden.Twee belangrijkste maatregelen | 1 uur geledenTwee belangrijkste maatregelenVan Essen heeft een brief naar de Tweede Kamer gestuurd van dertig pagina’s. De meest impactvolle maatregelen voor boeren zijn dat ze per hectare grond maximaal 2,6 koeien mogen hebben. Aan die norm moeten boeren in 2035 voldoen. Daarnaast komen rond ongeveer honderd Natura 2000-gebieden zones van in ieder geval 500 meter. Rond vijftien gebieden gaan zones van 1 kilometer gelden. Die zones moeten ervoor zorgen dat de natuur daar wordt verbeterd. Om welke gebieden het precies gaat is nog niet bekend. Daarover gaat het kabinet met provincies in gesprek.2 uur geledenJetten: 'Per regio verschillen waar dat ook snel kan'Jetten heeft goede hoop dat Nederland met dit pakket Nederland van het stikstofslot komt. "Het zal wel per regio verschillen waar dat ook snel kan", zegt hij. In oktober worden de stikstofmaatregelen in zes spoedwetten naar de Tweede Kamer gestuurd. Om ervoor te zorgen dat de wetten ook juridisch houdbaar zijn, wordt advies gevraagd van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). "Daarna zullen nog wat aanpassingen volgen en dan kunnen we in volle vaart door", zegt Jetten.2 uur geledenJetten: 'Stikstofpakket was pittige discussie'Het was een pittige discussie, zegt Jetten over de totstandkoming van het stikstofpakket. Er is veel overlegd met belangenclubs. Uit de bouw, met boeren en natuurorganisaties. Zij hebben allen bouwstenen aangedragen om maatregelen te nemen, zegt Jetten.Jetten zal niet meer zeggen dat de veestapel gehalveerd moet worden, zoals zijn partijgenoot Tjeerd de Groot jaren geleden zei. Dat was de aanleiding van de boerenprotesten in het najaar van 2019."Dat is de les die we hebben geleerd", zegt Jetten. "We zullen geen standpunten meer innemen die olie op het vuur gooien in de maatschappelijke discussie."Dit kabinet wil over de eigen schaduw heen stappen, zegt Jetten. "Om dit probleem voor eens en altijd op te lossen."2 uur geledenJetten: 'Doorbraken om Nederland in beweging te krijgen'De persconferentie met Jetten is begonnen. De premier begint direct over het stikstofpakket. "Keuzes zijn te lang uitgesteld", zegt hij. "We willen doorbraken om Nederland weer in beweging te krijgen." Jetten herhaalt hiermee de boodschap die het kabinet al maanden uitdraagt. Jetten: "We moeten boeren perspectief geven, de natuur herstellen en woningen bouwen." De premier zegt dat dit veel zal vragen van de agrarische sector. Maar ook van de industrie en het verkeer. Welke maatregelen dit precies zijn, zegt Jetten nog niet. Hij verwijst hiervoor naar de persconferentie die hierna staat gepland op het ministerie van Landbouw.2 uur geledenStikstofpakket later in de middag gepresenteerd op LandbouwPremier Rob Jetten houdt om 15.00 uur zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad. Het is de vraag of Jetten daar al veel zal zeggen over de kabinetsplannen, want het stikstofpakket wordt een half uur na afloop van Jettens persconferentie gepresenteerd op het ministerie van Landbouw door landbouwminister Jaimi van Essen.3 uur geledenBeeld: Getty ImagesStikstofpakket moet natuur herstellenNederland telt 162 Natura 2000-gebieden. Dat zijn natuurgebieden waar bijzondere planten- of diersoorten voorkomen en die we van de Europese Unie (EU) moeten beschermen. Bijna 130 van die gebieden zijn stikstofgevoelig. In veel van die gebieden staat de natuur er slecht voor. Denk bijvoorbeeld aan de Veluwe of het Fochteloërveen (foto) in het noorden van het land. Te veel stikstof is daar een belangrijke oorzaak in. Daardoor groeien bepaalde planten, zoals bramen en brandnetels, veel sneller en die verdrukken planten die veel minder goed tegen stikstof kunnen.Door de uitstoot van stikstof naar beneden te brengen en met name rondom gebieden die er slecht voor staan, hoopt het kabinet dat de natuur zich herstelt.3 uur geledenKabinet wil norm van maximaal 2,6 koeien per hectareHet kabinet wil dat melkveehouders niet meer dan 2,6 koeien per hectare gaan houden. De zogenoemde koeiennorm. Dat bevestigen ingewijden na berichtgeving van de Telegraaf.De norm betekent dat sommige boeren minder koeien zullen moeten gaan houden. Dit geldt vooral voor veehouders in het zuiden en oosten van het land, die vaker meer koeien houden of minder land hebben.3 uur geledenHouden partijen deze keer de rug wel recht?In mei 2019 zette de rechter een streep door het stikstofbeleid dat Nederland jarenlang voerde (Programma Aanpak Stikstof, kortweg PAS). Sindsdien worden amper vergunningen verleend. Boeren die nog met dit beleid een vergunning hebben aangevraagd, boeren dus buiten hun schuld om illegaal. De afgelopen jaren is er geen oplossing gekomen voor deze zogenoemde PAS-melders. De vergunningverlening voor de (woning)bouw en infrastructuur ligt door het uitblijven van oplossingen sowieso al jaren bijina stil. Ook is de natuur niet hersteld. Het kabinet-Rutte IV kwam met een omvangrijk pakket aan stikstofmaatregelen, maar krabbelde na maatschappelijke onrust terug. Het kabinet-Schoof deed geen enkele poging tot het verminderen van de stikstofuitstoot. Ook nu wordt met spanning uitgekeken naar de reacties van belangenclubs. Houdt het kabinet deze keer wel de rug recht als er weer grote onvrede ontstaat?3 uur geledenKabinet-Jetten moet leverenHet wordt niet alleen vanwege stikstof een spannende dag voor het kabinet. Je zou kunnen stellen dat het alles of niets is. De coalitie en het kabinet hebben keer op keer doorbraken beloofd, met name op dit dossier. Als ook zij er niet in slagen met een stevig pakket te komen dat de vergunningverlening van het slot haalt en de natuur verbetert, lijkt de politiek écht niet meer in staat problemen op te lossen.3 uur geledenKabinet presenteert straks plannenOp het minister van Landbouw presenteert een afvaardiging van het kabinet, met minister Jaimi van Essen voorop, straks de stikstofplannen. Naar verwachting wordt het een ingrijpend pakket dat zorgt voor flinke vermindering van de stikstofuitstoot. Aan de andere kant zal het pakket ook perspectief bieden aan boeren die te maken krijgen met strenge regels. Het kabinet heeft 20 miljard euro ter beschikking voor het beleid en zal ook aankondigen dat het de wetten waardoor we in een moeras zijn beland gaat veranderen.25 feb 2026 om 16.00 u0:01Afspelen knopBekijk de persconferentie over de stikstofplannen van het kabinetLees meer over:PolitiekStikstof
