vandaag, 21:02De bouw van kerncentrales is in theorie mogelijk in Overijssel. Dat is de conclusie van een verkennend onderzoek, uitgevoerd in opdracht van de provincie. Grote varianten passen alleen langs de IJssel, voor kleinere reactoren is op veel meer plekken ruimte.Op kernenergie heerste jarenlang een taboe, zeker nadat het in Tsjernobyl (1986) en Fukushima (2011) helemaal misging. Maar inmiddels is het weer een optie die nadrukkelijk op tafel ligt, ook in Overijssel. "We willen niet afhankelijk zijn van het buitenland en onze energie zelf CO2-neutraal opwekken", stelt provinciebestuurder Gert Harm ten Bolscher. "Dan is kernenergie één van de varianten. En de veiligheidsvoorzieningen zijn écht anders dan veertig, vijftig jaar terug."Onderweg naar de doelstelling om in 2050 CO2-neutraal te zijn, sluit Overijssel dan ook geen enkele energiebron uit. De vraag of Overijssel daadwerkelijk zit te wachten op een kerncentrale, blijft voor nu nog onbeantwoord. De provincie liet dit onderzoek uitvoeren om te ontdekken op welke plekken in theorie überhaupt ruimte zou zijn. Daaruit zijn twee conclusies te trekken. Maar eerst:Om wat voor centrales gaat dit?In dit onderzoek gaat het niet om een type centrale zoals die in het Zeeuwse Borssele staat, maar om een zogeheten SMR (kleine modulaire kernreactor). Die zijn in de regel kleiner, goedkoper en worden fabrieksmatig gebouwd. Dat is het idee althans: momenteel zijn er volgens het onderzoek wereldwijd slechts twee SMR's actief; in China en Rusland. Wel zijn in verschillende landen SMR's in aanbouw. Voorstanders zien grote kansen om via relatief kleine reactoren veel energie op te wekken en loven de stabiliteit in energieproductie ten opzichte van bijvoorbeeld wind en zon. Tegenstanders noemen het een onbewezen techniek en een dure gok, naast de bezwaren tegen radioactief afval. In dit onderzoek maakt Overijssel onderscheid tussen grote SMR's en kleine SMR's, en daarbij verschillen de conclusies behoorlijk.Grotere SMR kan op vier plekkenVoor een relatief grote SMR, die 100 tot 500 megawatt opwekt, is in Overijssel op vier plekken ruimte. Allemaal langs de IJssel, vanwege de noodzaak van de nabijheid van koelwater. Andere kanalen of rivieren in de provincie voldoen niet aan de eisen daarvoor. Het gaat om locaties tussen Genemuiden en Kampen, tussen Kampen en Zwolle, tussen Zwolle en Wijhe en tussen Wijhe en Deventer. Het zijn locaties die uit Overijssels onderzoek als beste naar voren komen. Provinciebestuurder Ten Bolscher benadrukt dat de plekken op landelijke schaal misschien helemaal niet als geschiktst uit de bus komen. Er zijn obstakels zijn aanwezig, melden de onderzoekers. Twee van de vier locaties liggen buitendijks, waardoor de kans op overstroming een risico vormt. Ook vallen veel uiterwaarden van de IJssel onder natuurbescherming. Veel kansen voor kleine kernreactorenVoor kleinere SMR's, die 5 tot 100 megawatt opwekken, zijn een stuk meer kansen. Verspreid over de hele provincie zijn plekken te vinden waar deze centrales gebouwd zouden kunnen worden. Dat gaat vooral om industrieterreinen; locaties waar veel energie wordt verbruikt en waar weinig mensen (in de buurt) wonen.Kijkend naar huidig energieverbruik en ruimtelijke mogelijkheden, zien de onderzoekers zeven 'topclusters'. Die liggen in Zwolle (2), Kampen, Genemuiden, Hengelo/Enschede, Almelo en Goor. De behoefte aan zulke kleine SMR's groeit, stelt Ten Bolscher. "In Overijssel hebben we veel bedrijven in de logistiek en transport. Die zoeken een manier om hun dienstverlening CO2-neutraal in te richten, ook omdat afnemers dat van hen vragen. Vanuit die hoek komen dat soort vragen naar ons toe, terwijl er nog niet zo lang geleden überhaupt niet over werd gesproken."Bezorgde bewonersBewoners die hun woonplaats terugvinden op een kaart met mogelijke locaties voor kerncentrales kunnen schrikken, beseft Ten Bolscher. "Mijn boodschap aan hen is: dit is een verkenning die we gebruiken om vervolgkeuzes te maken. Definitieve keuzes zijn nog niet gemaakt."Wanneer staat de eerste kerncentrale?Met deze verkenning op zak gaat de politiek in Overijssel zich verder buigen over het idee van kernenergie in Overijssel. Voor het eind van dit jaar wil Ten Bolscher dat de provincie besluit of dit pad verder bewandeld gaat worden. Of en waar er ruimte is voor SMR's op het stroomnet wordt ook nog onderzocht, net als het draagvlak bij gemeenten, ondernemers en bewoners. In 2028 wil Overijssel definitief besluiten of SMR's welkom zijn.Mocht dat zo zijn, dan staat er dat jaar nog lang geen kernreactor in de provincie. "Zelfs 2035 is dan echt veel te optimistisch", schetst Ten Bolscher. Onderzoek naar een locatie, het vergunningstraject en de bouw duurt waarschijnlijk minstens acht jaar. "Het zal richting 2040 gaan."