Als iemand Ben van Beurden in zijn tijd als baas van Shell wees op de gevaren van zijn product, kaatste hij de bal graag terug, en vaak met succes. Ja, zei hij dan, onze benzine draagt bij aan de uitstoot van broeikasgassen en dus aan klimaatverandering. Maar jij bent degene die in een auto met een verbrandingsmotor wilt rijden. Wij leveren wat jij vraagt, wat jij nodig hebt.
Daar valt weinig tegen in te brengen. Het laat zien hoe lastig het kan zijn om precies te bepalen wie verantwoordelijk is voor welke klimaatschade. Dat sluit aan bij de Risikogesellschaft, de ‘risicomaatschappij’ waar de wereld volgens de in 2015 overleden socioloog Ulrich Beck naar op weg is. In zijn gelijknamige boek beschrijft hij hoe de wereld verandert van een uitsluitend op welvaart gebaseerde maatschappij, naar een samenleving waarin keuzes steeds vaker worden gedicteerd door de gevaren die het streven naar welvaart met zich meebrengt.
PFAS, kernafval, het coronavirus, klimaatverandering – de risico’s van de moderne maatschappij zijn volgens Beck onzeker en onberekenbaar, vaak ook complex en grensoverschrijdend en in het ergste geval zelfs onomkeerbaar. En, zoals met de benzine van Shell, bijna altijd draagt iedereen een deel van de verantwoordelijkheid voor de schade die deze risico’s kunnen veroorzaken.
