vandaag, 19:18Na bijna tachtig jaar is de naam van sergeant Johan Christiaan Meijer opnieuw toegevoegd aan het monument voor Nederlandse militairen op begraafplaats Heiderust in Rheden. Meijer werd op 12 mei 1940 op 22-jarige leeftijd geëxecuteerd door een Nederlands vuurpeloton. "Hij heeft nooit een eerlijk proces gehad."Voor zover bekend is Meijer de enige Nederlandse militair die in de twintigste eeuw na een uitspraak van een militaire rechtbank door een Nederlands vuurpeloton is geëxecuteerd. Hij werd ter dood veroordeeld omdat hij tijdens de strijd op de Grebbelinie zijn post op de Grebbeberg had verlaten. Hij werd nog dezelfde dag geëxecuteerd. Na de oorlog heeft de naam van sergeant Meijer enkele jaren op het oorlogsmonument in Rheden gestaan, maar in 1948 werd zijn naam als gevolg van een bezwaar van een onbekende veteraan verwijderd. Opnieuw vermeldBijna tachtig jaar later heeft het college van B&W besloten om zijn naam opnieuw te vermelden. Meijer is ‘in of door strijd van oorlog’ om het leven gekomen en voldoet daarmee aan het criterium voor naamsvermelding op het monument. Omdat Meijer als oorspronkelijk inwoner van Dieren in de Tweede Wereldoorlog is omgekomen, voldoet hij aan de gebruikelijke norm voor een naamsvermelding.Bernier Cornielje is voorzitter van Stichting De Greb en vindt het een goede zaak dat de naam van Meijer weer terug is op het monument. "Meijer werd het slachtoffer van een overspannen generaal", vindt hij. Cornielje doelt daarmee op generaal Harberts, de generaal die bevel voerde over de zuidelijke Grebbelinie waar ook de Grebbenberg onder viel, die aanstuurde op de doodstraf bij het proces van Meijer. SchietschijvenCornielje licht de zaak van Meijer toe. Al op de tweede dag van de oorlog trok sergeant Meijer zich met zijn troepen op eigen initiatief terug tijdens de slag om de Grebbeberg. "Hij zocht wel contact met zijn commandant, maar dat lukte niet", vertelt Cornielje. Meijer had het idee dat hij en zijn mannen als schietschijven fungeerden en vond dat zijn mannen op die plek niet veel nuttigs konden doen. Daarnaast was hij van mening dat ze geen zinvolle bijdrage konden leveren aan de verdediging.Met hun kanon achter de vrachtwagen en met sergeant Meijer op de motor reden ze met z’n allen weg. Uiteindelijk stopten ze in Loenen aan de Vecht bij een café, waar verontruste burgers de lokale veldwachter alarmeerden. De hele groep van tien mannen werd gesommeerd om hem te volgen naar de kazerne in Nieuwersluis. Een dag later moest Meijer voor de krijgsraad verschijnen, waar de doodstraf werd uitgesproken.Geen schijn van kansVolgens Cornielje heeft de jonge sergeant geen eerlijk proces gehad en daardoor geen schijn van kans. "Hij werd het slachtoffer van de onrechtmatige bemoeienis van generaal Harberts met de procesgang." De generaal was niet te spreken over de, in zijn ogen, lafheid van het Nederlandse leger tijdens de eerste dagen van de oorlog en sprak daarom de krijgsraad toe. "Hij wilde vooral een voorbeeld stellen en kenbaar maken aan de troepen op de Grebbeberg dat ze zich tot de laatste man en de laatste kogel moesten verzetten."Het nieuws van de executie van Meijer bereikte uiteindelijk nooit de andere troepen op de Grebbeberg. "Zijn dood was dus volstrekt zinloos", concludeert Cornielje. "Ja, hij had een fout gemaakt, maar zijn straf was buitenproportioneel."Omstreden executieDe veroordeling en executie van sergeant Meijer is volgens de gemeente Rheden tot op de dag van vandaag een omstreden gebeurtenis en houdt de gemoederen nog steeds bezig. "Het opnieuw vermelden van de naam van sergeant Meijer op het monument is nadrukkelijk géén eerherstel of rehabilitatie van sergeant Meijer", reageert de gemeente. "Wij zijn daartoe niet bevoegd. Het besluit is bedoeld om het monument vollediger te laten zijn in de vermelding van de omgekomen militairen tijdens de Tweede Wereldoorlog, los van de omstandigheden van hun overlijden."Ook Cornielje herkent de verdeelde meningen over de executie van Meijer. "Maar in de loop der jaren hebben mensen meer begrip gekregen voor de actie van Meijer", vertelt Cornielje. "Ik kan me niet voorstellen dat er veel mensen op tegen zijn dat zijn naam aan het monument is toegevoegd." Wie er voor zorgde dat de naam van Meijer in 1948 van het monument verdween, is niet bekend. "Daar zullen we waarschijnlijk niet meer achter komen", concludeert Cornielje.Rouwen en missenWethouder Dorus Klomberg: "Ongeacht iemands achtergrond of de omstandigheden waaronder iemand is omgekomen: ook sergeant Meijer heeft nabestaanden achtergelaten. Mensen die rouwen en iemand missen of hebben gemist in hun leven. De manier waarop wij vandaag de dag invulling geven aan het herdenken op 4 mei, inclusief waardig en met oog voor alle oorlogsslachtoffers en hun dierbaren, is voor mij en voor ons als college reden geweest dit besluit te nemen."Tijdens het proces heeft de gemeente zich laten adviseren door verschillende instituten op het gebied van de militaire geschiedenis van Nederland, zoals het Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) en het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH). Dit om de historische context en de gehanteerde criteria zorgvuldig mee te wegen.