vandaag, 06:00•Aangepast vandaag, 08:39Het kabinet-Jetten bereikt deze week de grens van honderd dagen. Honderd dagen waarin D66, VVD en CDA op zoek moesten naar meerderheden in de Tweede én Eerste Kamer, voor zo ongeveer elk plan. Ondanks al het optimisme in het begin vindt Claes de Vreese, die de coalitiepartijen adviseerde over de minderheidsconstructie, dat het kabinet nog wel wat te leren heeft.De Vreese is hoogleraar politieke communicatie en expert op het gebied van minderheidskabinetten. Hij gaf op 19 januari de informateurs advies over een minderheidskabinet. "Een gewaagd experiment", waarschuwde hij toen. Hij wees er destijds op dat Nederland veel voorwaarden mist die in andere landen een minderheidskabinet tot een succes maken. "Zoals een eenkamerstelsel zonder Eerste Kamer, politiek vertrouwen en onderling vertrouwen", zegt De Vreese in Nieuwsuur.Hij benadrukte vooraf dat een minderheidskabinet alleen kan functioneren als er actief wordt samengewerkt met de oppositie. "En daar valt nog wel wat te verbeteren", concludeert hij nu na bijna honderd dagen.Kritiek en actiesDe plannen van het kabinet kunnen rekenen op weinig enthousiasme. De werkgeversorganisaties hebben kritiek, de vakbonden dreigen met acties en oppositiepartijen verwijten het kabinet met te weinig goede plannen te komen. "Je ziet nu vanuit het kabinet: dit is ons voorstel. In sommige gevallen presenteren ze het alsof ze een meerderheidskabinet hebben", zegt De Vreese.In Zweden en Denemarken zijn de meeste kabinetten minderheidskabinetten. In Noorwegen de afgelopen vijftig jaar zelfs allemaal. Die kabinetten zitten doorgaans de hele rit uit en leveren stabiel beleid op. Nederland heeft amper ervaring met een minderheidskabinet. Het laatste échte minderheidskabinet dateert uit 1939: kabinet-Colijn V hield het toen slechts enkele dagen vol.Op de markt in Den Haag hebben veel mensen geen goed woord over voor het kabinet-Jetten:2:11'Ze beloven dit, ze beloven dat'"Als je het besef dat je in een minderheidskabinet zit laat indalen, ga je je misschien ook anders opstellen. Als oppositiepartij ben je dan ook een soort medewetgever", zegt De Vreese. "Over twee jaar zijn de rollen misschien omgedraaid. Dat besef, dat je af en toe aan het stuur zit en af en toe in de oppositie, maar allemaal gezamenlijk wetgeving maakt, ontbreekt nu."Samen met hoogleraar politicologie Tom van der Meer hamerde De Vreese aan de start van het minderheidskabinet op een goede samenwerking en eenduidige communicatie. Maar hij ziet daar nu nog te weinig van terechtkomen. "Je moet heel open zijn als je samen iets voor elkaar wil krijgen. Dus niet alles tot in details vastleggen. Hoofdlijnen en dan de oppositie erin meekrijgen. Er is geen oude stijl meer."Een aantal bewindslieden ziet de toekomst nog steeds niet somber in. Ondanks alle kritiek:1:36'Net wat harder werken als je slechts 66 zetels hebt'Dat het kabinet vooral inzet op kleine onderwerpen, baart De Vreese ook zorgen. Beter zou volgens hem zijn dat het kabinet met grote thema's aan de slag gaat. "En daar dan een breed draagvlak bij zoeken om ook echt jaren vooruit te kunnen. Iedereen betrekken. Dan verander je ook echt de cultuur vanuit een minderheidskabinet."Het kabinet-Jetten kampt met nog een probleem: Nederland heeft ook een Eerste Kamer. Die moet ook akkoord gaan met regeringsbeleid. Coalities moeten daar een meerderheid krijgen. Scandinavische landen hebben een éénkamerstelsel, zonder Eerste Kamer. "De Eerste Kamer is eigenlijk een derde politieke ronde geworden. Die politieke rol maakt het extra complex", zegt De Vreese.In Denemarken geldt ook het principe van 'negatief parlementarisme': een regering kan aanblijven zolang er geen meerderheid tégen is. Dat is wezenlijk anders dan het idee dat een kabinet een vaste meerderheid vóór zich moet hebben.De Vreese: "Je moet bereid zijn te onderhandelen en akkoord te gaan met dingen die je niet per se leuk vindt. Kabinet én oppositie."woensdag 8 april, 12:41Kabinet schrapt verhoging AOW-leeftijd niet, eerst praten over alternatievenmaandag 6 april, 21:49Meerderheid Eerste Kamer wil AOW-maatregel alsnog van tafeldonderdag, 15:13Bonden zetten acties door na overleg, zien 'onvoldoende' beweging bij kabinetdinsdag 7 april, 13:45D66 in senaat lijkt afscheid te nemen van verhoging AOW-leeftijd