vandaag, 05:01Kunnen de Chinese bussen in het Utrechtse straatbeeld van afstand worden uitgeschakeld? Er is geen bewijs voor, maar helemaal uitgesloten is het ook niet. Dat blijkt uit antwoorden van staatssecretaris Annet Bertram (Infrastructuur en Waterstaat, CDA) na vragen van JA21. Vorig jaar ontstonden er in Denemarken en Noorwegen zorgen over de Chinese Yutong-bussen, en ook in Nederland ontstond er onrust. Een Noors ov-bedrijf had onderzoek gedaan(opent in nieuw venster) naar bussen van VDL (uit Nederland) en Yutong. Bij de VDL-bussen werd niets vreemds aangetroffen. Maar via een Roemeense simkaart in de Yutong-bussen was er toegang tot vitale systemen van de bus. Dat is volgens de fabrikant bedoeld voor updates (zoals moderne elektrische auto's inmiddels ook doen). De bus zou "in theorie gestopt kunnen worden en onbruikbaar gemaakt kunnen worden" door de Chinezen, zeiden de Noorse onderzoekers. Door de simkaart eruit te halen zou het probleem eigenlijk zijn opgelost, omdat de simkaart verder weinig te maken had met de bus. Yutong zei ook: niets aan de hand. 'Zekerheid is er niet'Onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) waren daar echter kritisch op. "100 procent zeker zijn dat er geen andere kill switches zijn, is bijna onmogelijk, omdat de chips zó complex zijn", zeiden ze in het universiteitsblad Cursor(opent in nieuw venster). Niet alleen in Utrecht rijden de Yutongs rond. Ze rijden inmiddels ook bijvoorbeeld in Zuid-Holland en gaan rijden in Noord-Brabant. Begin dit jaar waren het 250 exemplaren van dit merk in Nederland."Er is tot nu toe ook geen bewijs geleverd dat ongewenste remote manipulatie daadwerkelijk mogelijk of uitgevoerd is", aldus staatssecretaris Bertram in de beantwoording. "Navraag bij regionale concessieverleners- en houders leert dat dergelijke aantijgingen door leveranciers worden verworpen." Simpel gezegd: provincies en ov-bedrijven hebben bij de busleveranciers gevraagd of dit zo is, en die bedrijven ontkennen dat. De staatssecretaris zegt dat de functies om bussen via het internet te updaten wel risico's met zich meebrengen, bijvoorbeeld op spionage en sabotage. Ze vindt het echter niet nodig om nu een landelijk onderzoek te gaan doen naar de risico's ervan.Yutong kan meekijken, maar meer nietWoordvoerders van vervoerders Transdev en Keolis laten in een reactie weten de digitale veiligheid van de bussen zeer serieus te nemen. De twee busbedrijven verzorgen het ov in Utrecht en doen dat onder meer met Yutong-bussen. Een woordvoerder van Transdev zegt dat op afstand ingrijpen door Yutong contractueel ook helemaal niet is toegestaan. Ook kijken deskundigen van Transdev en van externe bedrijven of de boel veilig is. "Cybersecurity is bovendien een vast onderdeel van ons veiligheidsbeleid voor al ons materieel: systemen worden periodiek gecontroleerd en waar nodig aangescherpt", aldus de Transdev-woordvoerder. "Zo zorgen wij dat monitoring op afstand mogelijk is voor onderhoud en storingsanalyse, maar dat directe beïnvloeding van voertuigen niet kan plaatsvinden."Keolis zegt dat Yutong op afstand kan meekijken naar hun eigen motor en het accupakket, om storingen en problemen op te lossen. Meer kan het Chinese bedrijf niet doen, zegt een woordvoerder. "Alle apparatuur die direct communiceert met de chauffeurs of reizigers is afkomstig van Europese leveranciers en werkt via Europese servers. Deze apparatuur is pas in Nederland ingebouwd."