Wat niet kan doorstromen, loopt over. Ter Apel, het overvolle aanmeldcentrum voor asielzoekers, houdt de deuren gesloten, omdat gemeenten netto te weinig asielzoekers onderbrengen. Dat is geen ‘crisis’, maar een wetmatigheid.
Uitvoering van de zogeheten spreidingswet, die asielzoekers sinds 2023 evenredig over het land moet verdelen, stagneert. Van de 342 gemeenten halen slechts 92 de doelstelling; in totaal moeten er ruim 40.000 plekken bij komen.
Het heeft mede te maken met demonstraties tegen de komst van azc’s. Door inwoners en, steeds vaker, extreemrechtse jongeren die georganiseerd van elders komen en geweld gebruiken. De protesten – in Loosdrecht, IJsselstein, Apeldoorn, Den Bosch, Den Haag – worden openlijk gesteund door landelijke politici met een antivreemdelingenagenda of geloof in omvolking.
Burgemeesters zeggen eenstemmig dat het asiel‑ en noodopvangsysteem niet levert, blijkt uit een rondgang door NRC. Acht burgemeesters en een loco-burgemeester van diverse politieke pluimage, in kleinere en grotere gemeenten, geven daarin lucht aan hun zorgen en vertellen wat wel en niet werkt.
Zij zien hoe sommige gemeenten probleemloos aan de spreidingswet voldoen. Andere hebben het moeilijker en zoeken creatieve oplossingen. Nog weer andere zwichten voor protesten en intimidatie, of lopen daarop vooruit.
