Η Ευρώπη βρίσκεται σε υπνηλία. Όχι γιατί της λείπει η ιστορία, η γνώση, ο πλούτος ή οι θεσμοί αλλά γιατί μοιάζει να έχει χάσει την εσωτερική της ενέργεια, την τόλμη της και την ικανότητά της να οραματίζεται ένα μέλλον αντάξιο του πολιτισμού της.Ειναι η ήπειρος του Διαφωτισμού, της δημοκρατίας, της επιστήμης, της φιλοσοφίας, της κοινωνικής προστασίας και του ανθρωπισμού. Ειναι ο χώρος όπου γεννήθηκε η ιδέα ότι ο άνθρωπος δεν είναι απλώς παραγωγική μονάδα, αλλά πρόσωπο με αξιοπρέπεια, δικαιώματα, μνήμη, παιδεία και ευθύνη.Σήμερα, όμως, η Ευρώπη μοιάζει συχνά κουρασμένη. Διαχειρίζεται περισσότερο απ’ όσο δημιουργεί, ρυθμίζει περισσότερο απ’ όσο εμπνέει, συζητά περισσότερο απ’ όσο αποφασίζει,προστατεύει περισσότερο απ’ όσο τολμά και ενώ ο κόσμος αλλάζει με ταχύτητα, εκείνη δείχνει να αναζητά ακόμη τον ρόλο της.Η τεχνητή νοημοσύνη, η γεωπολιτική αστάθεια, η μετατόπιση της παγκόσμιας ισχύος, η ενεργειακή ανασφάλεια, η δημογραφική γήρανση και η αποβιομηχάνιση δεν είναι απλώς τεχνικές προκλήσεις αλλά είναι υπαρξιακές δοκιμασίες. Απαιτούν όραμα, ταχύτητα, στρατηγική και ηγεσία.Η παγίδα του ΘουκυδίδηΜέσα σε αυτό το παγκόσμιο περιβάλλον αναδύεται όλο και πιο έντονα αυτό που οι διεθνείς αναλυτές ονομάζουν «παγίδα του Θουκυδίδη»: η ιστορική ένταση που δημιουργείται όταν μια παλαιά δύναμη βλέπει μια νέα δύναμη να αναδύεται και δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στη μεταβολή της ισχύος. Η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα δεν είναι μόνο οικονομική ή τεχνολογική αλλά ειναι αγώνας για επιρροή, πρότυπα, πόρους, τεχνολογία και πολιτισμική κατεύθυνση του κόσμου.Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί παγιδευμένη ανάμεσα σε αυτές τις δύο υπερδυνάμεις χωρίς δική της καθαρή στρατηγική ταυτότητα. Αντί να λειτουργήσει ως αυτόνομος πόλος πολιτισμού, δημοκρατίας, επιστήμης και βιώσιμης ανάπτυξης, κινδυνεύει να μετατραπεί σε γεωπολιτικό παρατηρητή των εξελίξεων.Όμως υπάρχει και μια ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση, βαθύτερη από όλες: το περιβάλλον. Η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά για το μέλλον αν δεν μιλά πρώτα για τη φύση. Δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη αν αυτή η ανάπτυξη εξαντλεί το έδαφος, το νερό, τη βιοποικιλότητα, την αγροτική ζωή και την υγεία των ανθρώπων. Δεν μπορεί να μιλά για ανταγωνιστικότητα αν η παραγωγή της αποκόπτεται από τη γη, από τις τοπικές κοινότητες, από την ποιότητα της τροφής και από την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων.Το περιβάλλον δεν είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο πολιτικής αλλά είναι η βάση της οικονομίας,είναι η προϋπόθεση της υγείας είναι το φυσικό κεφάλαιο πάνω στο οποίο στηρίζεται κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα.