vandaag, 21:05De nachtzwaluw leidt een verborgen leven. De zang is al even mysterieus als zijn verschijning. Pas als de zon achter de horizon is verdwenen, komt deze vogel tot leven. In de zomer kun je hem luid horen 'ratelen'. Gelderland is het bolwerk van deze soort, dus daarom gingen wij op pad met een vogelteller van Sovon Vogelonderzoek Nederland om dit mystieke dier te vinden.Het is een mooie zomerse avond als vogelteller Caroline van Oostveen van Sovon Vogelonderzoek Nederland de heide oploopt. Met vergunning van de terreinbeheerder, anders mag ze het gebied niet in. Eenmaal aangekomen bij een paar hoge bomen, vertraagt ze haar pas. Dit is de plek waar ze een van de meest mysterieuze vogels van Nederland gaat zien: de nachtzwaluw. Een meester in camouflage, die je overdag bijna nooit ziet, maar die zich in de schemering laat horen met zijn zang. Klinkt als een kikkerHet typische geluid van de nachtzwaluw lijkt totaal niet op de zang van de meeste andere vogels. "Veel mensen vinden het geluid van de nachtzwaluw op een kikker lijken", vertelt Van Oostveen. De vogel zingt met een harde ratel die ver draagt. "De mannetjes gebruiken dit geluid om indruk te maken op de vrouwtjes en om hun territorium af te bakenen." En dan kan er iets opvallends gebeuren: "Wanneer ze een vrouwtje tegenkomen, gaan ze vaak ineens een octaaf lager ratelen en ook wat langzamer." Dus zo kun je 'zien' dat ze contact met elkaar maken.Vleugels klappenHun zang is niet het enige wat deze soort bijzonder maakt. De nachtzwaluw vliegt sierlijk, 'als een vlinder'. En mannetjes kunnen de vleugels boven zich tegen elkaar klappen. "Het klinkt alsof je in je handen klapt." Dat doen ze om vrouwtjes te imponeren, concurrenten weg te jagen en roofdieren af te schrikken. De mannetjes hebben ook duidelijke witte vlekken op de vleugels en op de staart. "Dat kun je mooi zien in de schemer, dat reflecteert bijna. Zo sneeuwwit zijn die vlekken." Ook daarmee maakt het mannetje indruk op de vrouwtjes. Tellen is belangrijkHoe telt Van Oostveen de vogels? "Ik ga op één punt staan. Hun geluid draagt zo ver dat ik de nachtzwaluwen vanaf dat punt goed kan horen." In een vogeltel-app met een digitaal kaartje van het gebied zet ze een stip neer op de plek waar ze elk mannetje ziet of hoort. "Het is belangrijk om te tellen omdat je dan kunt zien hoe het met vogelsoorten gaat." Als ze elk jaar telt, kan Sovon bijhouden of de aantallen afnemen of toenemen.Gelderland is het bolwerkWat betekent onze provincie voor de nachtzwaluw? "Het leuke is dat je Gelderland gerust een bolwerk kunt noemen, hier broeden de meeste nachtzwaluwen." Ruim een derde van de hele populatie van Nederland broedt in Gelderland. De aantallen nemen vooralsnog toe volgens de website van Sovon en Vogelbescherming. Dit komt mede door afgestemd heidebeheer zoals boskap en het openhouden van zandvlakten, waardoor het leefgebied met kale bodem en voldoende nachtvlinders behouden blijft voor de nachtzwaluw. Nachtvlinders staan op hun menu.Hoe kunnen we een beetje voor ze zorgen? Volgens de vogelteller broeden nachtzwaluwen op de grond en maken ze een nestje dat 'niet noemenswaardig is, het is een beetje schraapsel'. Daardoor zijn ze erg gevoelig voor verstoring en predatie. "Het is bijvoorbeeld belangrijk om de hond aan de lijn te houden als je in een gebied komt waar nachtzwaluwen leven", aldus de vogelaar. En maak je een mooie wandeling? Blijf dan op de paden, zodat je niet per ongeluk op een nestje gaat staan. Deze zeldzame tropisch gekleurde vogel is nu te zien: 'Wat een vliegkunstenaar'(opent in nieuw venster)