11 czerwca 2026, 10:28
Nie trzeba specjalnych urządzeń, by go zauważyć. Czasem wystarczy zimowy poranek i widok za oknem. Smog w Polsce od lat pozostaje jednym z najpoważniejszych problemów środowiskowych, a jego skutki dotyczą praktycznie każdego z nas. W odpowiedzi na ten problem rozwijane są działania termomodernizacyjne, w tym rządowy program Czyste Powietrze, wspierający wymianę nieefektywnych źródeł ogrzewania na paliwo stałe i poprawę efektywności energetycznej domów.
W wielu miejscach w Polsce smog stał się tłem życia Fot. Shutterstock
Smog nie krzyczy. Nie świeci na czerwono jak alarm i nie zatrzymuje nas codziennie na ulicy. W wielu miejscach w Polsce stał się po prostu tłem życia, szczególnie jesienią i zimą. Widać go czasem rano nad osiedlami domów jednorodzinnych, czuć w gryzącym zapachu dymu, ale najczęściej… przyzwyczailiśmy się do niego tak bardzo, że przestaliśmy go zauważać. Tymczasem skutki oddychania zanieczyszczonym powietrzem dotyczą nas wszystkich.
Jednym z głównych źródeł smogu w Polsce pozostaje nadal domowe ogrzewanie. Stare, nieefektywne piece na paliwa stałe – tzw. kopciuchy, emitują pyły PM10 i PM2.5 oraz rakotwórczy benzo(a)piren. Substancje te trafiają do płuc i układu krążenia mieszkańców i mogą szczególnie negatywnie wpływać na zdrowie dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych. Smog nie jest więc wyłącznie kwestią estetyki czy komfortu życia. To realne zagrożenie zdrowotne, które zaczyna się często tuż obok nas.Dopłaty do ciepła i oszczędnościWłaśnie dlatego tak ważna jest termomodernizacja domów jednorodzinnych i wymiana nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe. Jednym z najważniejszych narzędzi wspierających te zmiany jest program Czyste Powietrze. To ogólnopolski system dotacji dla właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych wydzielonych w budynkach jednorodzinnych posiadających wyodrębnioną księgę wieczystą, którego celem jest poprawa jakości powietrza i zwiększenie efektywności energetycznej budynków.Inicjatywa działa od 2018 roku i ma potrwać aż do 2032 roku. Jej celem jest ograniczenie emisji zanieczyszczeń poprzez wymianę nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe oraz termomodernizację nawet 2,5 mln domów. Skala przedsięwzięcia jest ogromna. Do tej pory złożono już ponad milion wniosków o dofinansowanie, wymieniono ponad 565 tys. źródeł ogrzewania, a wartość wypłaconych środków przekroczyła 21 mld zł.Za wdrażanie programu odpowiada Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) we współpracy z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gminami. Ponadto w całym kraju działa już ponad 2 tys. gminnych punktów konsultacyjno-informacyjnych programu Czyste Powietrze, dostępnych bezpłatnie dla każdego zainteresowanego mieszkańca. Obecnie inicjatywa finansowana jest ze środków KPO, FEnIKS i Funduszu Modernizacyjnego, które łącznie ze środkami krajowymi dają budżet w wysokości 40 mld zł.
