Goedendag en welkom in dit liveblog. Hier hou ik, Sanne Oving, je op de hoogte van de vijfde dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.Liveblog9 minuten geledenBeeld: ANPLaat ook twijfel zien, adviseert Bruls"Wat we veel bewuster en beter kunnen doen is door dilemma's te laten klinken", zegt Bruls op de vraag wat er beter gedaan kan worden bij een volgende pandemie. Het is volgens hem ook heel verstandig om twijfel te laten zien. "Er is nooit een besluit geweest of het nou de avondklok is of het sluiten van een school, dat alleen maar voordelen had."Door ook de nadelen te laten zien, krijg je meer begrip, is de ervaring van Bruls. "Zo lang je maar wel standvastig bent: we staan voor een keuze, ook al deze heel moeilijk is."Daarmee is het verhoor van Bruls afgelopen. Om 14.00 uur is Mark Roscam Abbing, programmadirecteur-generaal Samenleving en COVID-19, aan de beurt.22 minuten geledenBruls wordt nog steeds 'beetje boos' van weigerende burgemeestersWe gaan weer een stap verder in de tijd, namelijk naar het einde van 2021 en begin van 2022, toen een derde lockdown werd ingevoerd. In januari 2022 gaven meerdere burgemeesters, waaronder die in Valkenburg en een paar in de Achterhoek, dat zij niet meer zouden gaan handhaven als winkeliers en horeca tóch hun deuren zouden openen."Ik vind het niet kunnen", zegt Bruls als hij wordt gevraagd hoe daar in het Veiligheidsberaad naar gekeken werd. "Ik heb geen goede verklaring gehoord behalve dat de samenleving het moeilijk had. In Nijmegen ook hoor! Dan zet je je collega's die met alle moeite van dien hun best doen, ook in hun hemd."De emotionele Bruls zegt er "nog steeds een beetje boos van te worden". De burgemeester heeft in die tijd ook een appje gestuurd naar toenmalig NCTV'er Pieter Jaap Aalbersberg met de vraag of er reactie kon komen vanuit de ministeries van Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken. "Het helpt als je achter elkaar gaat staan", zegt hij nu over dat appbericht.51 minuten geledenBruls zat 'best in zijn maag' met avondklokAls voorzitter van het Veiligheidsberaad is bij Bruls altijd twijfel blijven ontstaan over de effectiviteit van de avondklok, die op 23 januari 2021 inging. "Het is van alle maatregelen misschien wel de maatregel die we het intensiefst hebben besproken", zegt Bruls. Zo lag er bij een overleg van het Veiligheidsberaad op 11 januari nog geen "modelmatige doorrekening" wat de avondklok zou opleveren. Daarom was er twijfel over de effectiviteit. "Los van het feit dat een aantal mensen principiële bezwaren hadden." Bruls zat zelf ook best in de maag met de maatregel, zegt hij.Het veiligheidsberaad heeft toen meegegeven dat het kabinet met een "betere onderbouwing" moest komen. Er kwam meer onderbouwing, en uiteindelijk raakte Bruls overtuigd door het "indirecte effect". Door de avondklok werd het lastiger om 's avonds bijvoorbeeld nog een feestje te organiseren. Maar dat was wel lastig te communiceren, zegt Bruls. Want niet het feit dat iemand naar buiten mag (het effect van de avondklok zelf), maar het feit dat iemand bijvoorbeeld niet naar een mogelijk feestje kan is dan het effect. Bovendien is de twijfel over het directe effect van van een avondklok altijd blijven bestaan, zegt de burgemeester.1 uur geledenBruls: Corona was ook sociale crisisWe zetten weer een paar stappen verder op de coronatijdlijn en gaan naar de eerste versoepelingen in de aanloop van de zomer van 2020. Hoe was dat voor het Veiligheidsberaad en werden de zorgen gehoord?De evenementen waren voor het Veiligheidsberaad het "pregnantste punt", en dat heeft het ook aangegeven bij het kabinet. Grootschalige evenementen zouden op zo'n korte termijn meer kunnen doorgaan. Dat had onder meer te maken met de vergunningen. Een ander punt van zorg was dat het de crisisstructuur die zomer afschaalde, terwijl de burgemeesters wel volgens die crisisplannen bleven doorvergaderen.Ook gaf Bruls in het voorjaar van 2020 in de media aan dat de maatregelen het eerst voor jongeren versoepeld moesten worden. Niet omdat het kabinet die zorgen van het Veiligheidsberaad negeerde; de maatregelen werden voor iedereen versoepeld. Maar de burgemeesters zagen toen al dat de coronamaatregelen vooral veel effect hadden op de jongeren."Dit was een sociale crisis", zegt Bruls. "Naarmate de tijd vorderde werd sociale crisis steeds dominanter dan pure gezondheidscrisis." In het jaar daarop nam het Veiligheidsberaad nog steviger stelling in zijn zorgen over jongeren.2 uur geledenInspraak Veiligheidsberaad was vooral in het begin 'betrekkelijk gering'Had het Veiligheidsberaad veel inspraak bij de coronamaatregelen? "Die was betrekkelijk gering", zegt Bruls. Maar dat vond hij logisch, vooral in het begin. "Er was ook wel gezamenlijk besef: we moeten dit gezamenlijk aanpakken en niet over alle maatregelen discussiëren."Voor de voorzitters van de veiligheidsregio's was vooral de uitlegbaarheid, handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid van maatregelen belangrijk. Daarbij was het volgens Bruls beter om een "goede en stevige maatregel" te hebben die duidelijk is beschreven dan "genuanceerde maatregelen die moeilijk uit te leggen zijn". Naarmate de crisis vorderde was er volgens hem meer ruimte voor gesprek.2 uur geledenBeeld: ANPBruls komt aan bij het coronaverhoor.2 uur geledenBruls: Geen uitgebreid crisisplan voor coronapandemieBruls vertelt dat het Veiligheidsberaad voor 2020 ook al had gesproken over mogelijke pandemieën. In 2019 kwam het thema al "prominenter" naar voren in het overleg tussen de veiligheidsregio's. "Niet beseffend dat we een jaar later volop in deze pandemie zouden komen."Er waren wel crisisplannen, maar die waren niet per se toegespitst op zo'n pandemie. "Als je het vergelijkt met andere crisistypen, dan hadden we de ervaring en 'uitgeschrevenheid' bij pandemieën niet", zegt Bruls. Maar hij geeft de commissie wel meteen mee: een gedetailleerd crisisplan voor pandemieën heeft weinig zin. "Ik voorspel u dat de pandemie die we later gaan zien er toch weer anders uit gaat zien."Eerdere berichten3 uur geledenBeeld: ANPTweede verhoor: Mark Roscam AbbingVanmiddag gaat de commissie Mark Roscam Abbing verhoren. Hij was programmadirecteur-generaal Samenleving en COVID-19. In die rol was hij bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de langetermijnplannen rond corona. Ook moest hij het oog houden op de maatschappelijke ontwikkelingen als gevolg van het coronabeleid.4 uur geledenBeeld: ANPEerste verhoor: Hubert BrulsDe Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls trapt deze week af. Tijdens de coronapandemie was hij ook al burgemeester van Nijmegen, maar de meeste mensen zullen hem kennen als voorzitter van het Veiligheidsberaad. Het Veiligheidsberaad is kort gezegd de overleggroep van de voorzitters van de verschillende veiligheidsregio's in ons land. Deze burgemeesters bogen zich bijvoorbeeld over de handhaving van de coronamaatregelen. Bruls was ook geregeld kritisch op de aanpak van het kabinet, die hij in de beginperiode van corona nog "rommelig" noemde.4 uur geledenWeek in het teken van organisatie corona-aanpakGoedemorgen en welkom in dit liveblog! In de tweede volle week van de openbare verhoren zoomt de commissie in op de organisatie van de corona-aanpak. Dat onderwerp kwam vorige week al geregeld aan bod, bijvoorbeeld als het ging om de rol van het Outbreak Management Team (OMT). Maar nu duikt de commissie hier dieper in met meerdere hoofdpersonen.Vanochtend doe ik verslag van het verhoor van de burgemeester van Nijmegen, Hubert Bruls. Hij was tijdens de coronapandemie ook voorzitter van het veiligheidsberaad. Vanmiddag wordt Mark Roscam Abbing verwacht. Hij werd destijds aangewezen als directeur-generaal Samenleving en COVID-19.De commissie gaat woensdag twee oud-ministers verhoren: Tamara van Ark (Medische Zorg) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken). Vrijdag komen twee oud-premiers op bezoek: Mark Rutte en Dick Schoof. Schoof wordt niet opgeroepen vanwege zijn rol als oud-premier, maar omdat hij tijdens de coronaperiode de hoogste ambtenaar was op het ministerie van Justitie en Veiligheid.Lees meer over:Zorg en gezondheidPolitiekBinnenlandCoronavirusSanne Oving