Aanstaande dinsdag stemt de Tweede Kamer over een motie van Mutluer (PRO) en Sneller (D66) om ouders gelijkwaardig te behandelen bij de achternaamkeuze van hun kinderen. Sinds 2024 kunnen ouders hun kind een gecombineerde achternaam geven dankzij een wetswijziging. Dat klinkt als vooruitgang, maar als één ouder niet instemt, dan is er geen mogelijkheid dit aan een rechter voor te leggen. En, zonder toestemming krijgt een kind van gehuwde of geregistreerde ouders automatisch de achternaam van de vader dankzij de zogeheten ‘vangnetnorm’.
De wet borduurt voort op een lange geschiedenis waarbij de man als ‘hoofd van het gezin’ zijn naam doorgaf aan een kind. Door vast te houden aan de huidige vangnetregeling bestendigt de wet deze hardnekkige culturele norm. Daardoor worden moeders feitelijk benadeeld, omdat zij vaak afhankelijk zijn van toestemming van de vader om hun kind ook haar achternaam te geven. Die machtsongelijkheid wordt vergroot in relaties waar complexe scheidingen of huiselijk geweld een rol spelen. De toestemmingseis kan dankzij de vangnetnorm worden ingezet als middel om macht en controle uit te oefenen.
Als we willen dat vrouwen daadwerkelijk gelijkwaardig zijn in de achternaamkeuze van hun kinderen, dan moet de vangnetnorm worden aangepast. De norm is achterhaald, in strijd met internationale verdragen en hedendaagse opvattingen over gelijkwaardigheid tussen ouders. Zoals de wet nu is, behandelt die niet elke ouder gelijk. Wij roepen daarom op: Tweede Kamer, steun de motie zodat ouders gelijkwaardig hun achternaam kunnen doorgeven aan hun kinderen.
