vandaag, 01:41De spreidingswet, het woningtekort en de verdeling van de schaarse ruimte: Zuid-Holland staat voor flinke uitdagingen. Over de aanpak verschillen Het Rijk, de provincie en de gemeenten nog wel eens van mening. Toch moeten ze samenwerken om het land te besturen. Hoe werkt dat precies? De Commissaris van de Koning van de provincie Zuid-Holland, Wouter Kolff, legt het uit in een nieuwe In Gesprek Met.Wouter Kolff is sinds september 2024 commissaris van de Koning (CdK) in Zuid-Holland. Daarvoor was hij zeven jaar lang burgemeester van Dordrecht. Hoewel Kolff inmiddels al bijna twee jaar commissaris is, is hij nog steeds bezig met zijn 'kennismakingstour'. Zo was hij vandaag nog op pad in Hoeksche Waard, Alphen aan den Rijn en Hillegom om daar met de burgemeesters op pad te gaan door hun gemeenten."Dan krijg ik alle in- en outs te horen en dat is alleen maar goed voor mijn eigen beeldvorming. Om zo de provincie beter te leren kennen." Commissaris van de Koning wil dat mannen zich fel uitspreken tegen femicide: 'Ontluisterende realiteit'(opent in nieuw venster)Commissaris van de Koning bezorgd over landelijke politiek: 'Kiezers haken af op politieke spelletjes'(opent in nieuw venster)SpreidingswetEn dat is niet alleen maar rozengeur en maneschijn: de provincie Zuid-Holland staat voor meerdere uitdagingen. Eén daarvan is de spreidingswet, die de verdeling van asielzoekers over het land regelt. Op dit moment zijn Rotterdam, Hoeksche Waard en Zwijndrecht de enige gemeenten in onze regio die voldoen aan de wet. Alle andere gemeenten vangen te weinig op vaste basis asielzoekers op. Hoe kan dit? Kolff wijdt het deels aan de twee vorige bewindspersonen die op dit dossier hebben gezeten. "Zij straalden uit: wij gaan de spreidingswet intrekken. Het is natuurlijk voor gemeenten ook lastig om een gevoelig dossier op basis van een wet uit te voeren als de minister zegt: dat hoeft niet. Dit werkt alleen als de wet die er is ook daadwerkelijk geldt en wordt gedragen vanuit Den Haag."Dat is nu wél aan de orde met de nieuwe bewindspersoon, minister Bart van den Brink. "Hij zegt: de spreidingswet is er en die gaan we ook uitvoeren." Het is vooral volgens Kolff belangrijk dat er één lijn wordt gevoerd. "De verschillende bestuurslagen moeten dezelfde taal spreken." De provincie is hierin een soort schakel. "Enerzijds adviseren we de landelijke politiek en regering, maar aan de andere kant zien we ook heel goed wat er gebeurt in de gemeenten."Drie regiogemeenten vangen genoeg asielzoekers op, de rest moet op het matje komen bij de minister(opent in nieuw venster)Geen plekMaar ook al wordt de spreidingswet nu wel uitgevoerd, er blijft één groot probleem: veel gemeenten geven aan dat er simpelweg géén plek is. "Ja, maar andere gemeenten zeggen juist weer: we hebben de ruimte, maar we krijgen de ruimte niet. Dus dat is een enorm ingewikkelde puzzel. Ik zeg altijd: Zuid-Holland heeft de ingewikkeldste opgave.""Als we alle wensen van Zuid-Holland bij elkaar zouden optellen dan hebben we ongeveer twee keer de oppervlakte nodig." En dat hebben we niet. Dus moeten er keuzes gemaakt worden. "Tegelijkertijd willen we wel dat iedereen een huis krijgt. Dus die 250 duizend woningen zijn wel heel erg belangrijk."Daarin speelt de provincie ook weer een rol. Want woningbouwcorporaties kunnen nu per sociale huurwoning 6000 euro aanvragen. De provincie heeft hier 20 miljoen euro voor over. Is dat voldoende? "Nou, dat is ongetwijfeld niet voldoende om aan die hele woningbouwopgave te voldoen. Maar het geeft wel weer een zet de goede kant op."InfrastructuurNaast het extra geld, is volgens Kolff ook de infrastructuur van belang. "We hebben de oude lijn, de treinverbinding van Leiden naar Dordrecht. Daar langs moeten ongeveer 200 duizend van die 250 duizend woningen komen. Maar die lijn moet verdubbeld worden in capaciteit, zodat we mensen niet alleen op de weg hebben, maar ook in het openbaar vervoer. Daar is 1,5 miljard voor gegeven vanuit de Rijksoverheid, daar moet eigenlijk nog 2 miljard bij." Die 2 miljard is volgens Kolff cruciaal. "Voor de verbinding van heel de provincie, maar ook voor die woningbouwopgave van de bijna 200 duizend woningen."Verdelen van de ruimteDe nieuwe gemeentebesturen zijn vol aan het onderhandelen en afspraken aan het maken over welke woningen er nu moeten komen. Maar welke woningen ziet Kolff het liefst? "Ik zie graag afspraken die enerzijds zorgen voor een stabiel gemeentebestuur en tegelijkertijd zie ik ook graag afspraken die passen in het beleid dat de provincie en ook het Rijk op woningbouw voeren."Het beleid van de provincie uit zich in het verdelen van de ruimte. "Daar is nog plek voor woningbouw, daar is plek voor bedrijfsruimte en daar moet bijvoorbeeld een mix komen", somt Kolff op. "Maar de provincie is ook de bestuurslaag die kan zeggen: wij vinden het toch belangrijk dat we ook voor mensen met een kleine portemonnee huizen bouwen, dus in nieuwe plannen moet, ik zeg maar even wat, één derde sociale huur of koop zijn. Daar moeten gemeenten zich dan wel aan houden." Maar lang niet alle gemeenten willen bijvoorbeeld nieuwe sociale huurwoningen. Zoals in Rotterdam, waar de VVD helemaal geen sociale huurwoningen erbij wil. "Dat is natuurlijk altijd een kwestie van met elkaar om tafel gaan. Maar het beleid wat gemeenten vaststellen, moet wel voldoen aan het beleid dat de provincie en het Rijk hebben. Uiteindelijk geldt de wet in elke gemeente. Ook in Rotterdam." Nieuwe baan, nieuw huis en een derde kind: het hectische jaar van Wouter Kolff(opent in nieuw venster)Toezichtsrol op de gemeentenMaar dat het moet gelden, betekent niet automatisch dat elke gemeente zich er zonder slag of sloot aan houdt. En wat gebeurt er dan? "In het provinciehuis, zowel ik als commissaris als het gezamenlijke bestuur, hebben we heel goed zicht op wat er gebeurt in de gemeenten. We hebben daarin echt een toezichtsrol", vertelt Kolff. "Het provinciebestuur in het geheel heeft bijvoorbeeld toezicht op de financiën van de gemeenten, zoals de begroting, maar ook bijvoorbeeld toezicht op het huisvesten van statushouders. Als commissaris heb ik dan ook nog een specifieke rol om de vijftig burgemeesters van Zuid-Holland in de gaten te houden of het met hen goed gaat. Alhoewel er ook een hele grote mate van autonomie bij die burgemeesters zit - en terecht."