Goedendag en welkom in dit liveblog. Hier hou ik, Sanne Oving, je op de hoogte van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.LiveblogzojuistBeeld: ANPHet verhoor van Schreijer is klaar en daarmee ook de openbaar coronaverhoren! Commissievoorzitter Daan de Kort zegt dat er daarmee een eind is gekomen aan "een belangrijke fase in het kader van waarheidsvinding en reconstructie". Het uiteindelijke rapport komt begin volgend jaar. De Kort bedankt alle medewerkers van de commissie en in deze speciale verhoorzaal. En ik wil jullie bedanken voor jullie aandacht!2 minuten geledenSchreijer kritisch op geschrapt pandemiegeld: 'Bouwen halfhoge dijken'Tot slot wordt Schreijer nog gevraagd naar de pandemische paraatheid in Nederland. Na de coronapandemie 300 miljoen euro beschikbaar gesteld om plannen te maken voor de voorbereiding op toekomstige pandemieen. Het kabinet-Schoof zette een streep door dat geld, al is dat deels teruggedraaid. Nu is er zo'n 177 miljoen euro beschikbaar. "Maar er was eigenlijk wel 300 miljoen nodig om de dijken zo hoog mogelijk te maken", zegt Schreijer. We gaan nu maar halfhoge dijken bouwen, zegt ze. "Dat is wel een probleem."Ze wijst erop dat onder meer het geld voor het rioolwateronderzoek en het beter op elkaar laten aansluiten van modelleringen is wegbezuinigd. "Dus ja…"7 minuten geledenBeeld: ANPEuropa moet inspringen op gat dat VS heeft achtergelaten, vindt SchreijerAls Schreijer de commissie lessen mee wil geven voor een volgende pandemie, dan is dat dat kennis zo snel mogelijk gedeeld moeten worden. Ook moet er goed onderling overlegd worden over de maatregelen die landen treffen. "Het is best heel gek dat je op een gegeven moment in België nog naar de cafés kon en in Nederland niet."Ook hamert ze op het doen van gezamenlijk onderzoek en daar goed in investeren. En op dat gebied is zeker wat gaande: sinds de VS uit de WHO is gestapt, moet de wereldgezondheidsorganisatie het doen met een vijfde minder budget. Ook komt er veel minder informatie vanuit de Amerikaanse gezondheidsdienst, merkt Schreijer."De EU moet zelf in dat gat stappen en de conclusie trekken dat je niet moet willen dat je zo afhankelijk bent (van de VS, red.)", zegt Schreijer. Er moet volgens haar goed worden gekeken hoe de gaten nu financieel of met mensen en middelen gevuld kunnen worden.31 minuten geledenOud-OMT'er: 'Risico op uitbraken alleen maar toegenomen'Het is niet ondenkbaar dat we te maken krijgen met een ander virus, zegt Schreijer. Daar oefenen ze ook op bij het onderzoekscentrum waar ze nu directeur van is. Ze legt uit dat ze bijvoorbeeld simulatieoefeningen doen waarbij een klas besmet zou zijn met een nieuwe variant van het vogelgriepvirus.Dat is ook de manier om je voor te bereiden op een mogelijke pandemie waarvan je niet precies weet welk virus eraan ten grondslag ligt, legt ze uit. “Het is ook niet zo dat er nu niks aan de hand is. Kijk naar Congo, waar nu nog steeds een grote ebola-uitbraak speelt.”Het risico op grotere en ook kleinere uitbraken is alleen maar toegenomen, zegt Schreijer ook. Ze wijst op de klimaatproblematiek, oorlogen, het reisgedrag van mensen en de interactie tussen mens en dier. “Een virus dat nu ergens in Jakarta is, kan morgen in New York zijn.”1 uur geledenHet verhoor is kort gepauzeerd. Dat geeft ons tijd om jullie mening te vragen over deze en andere coronaliveblogs. We zijn erg benieuwd hoe jullie deze berichtgeving hebben ervaren en hebben daarom een vragenlijst opgesteld. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer twee minuten. Alvast bedankt!1 uur geledenOud-GGD'er over prikcampagne: 'Hadden echt het gevoel van: let's go' Na de beginfase waarin de GGD's vooral gericht waren op testen en bron- en contactonderzoek, kwam de focus in 2021 vooral te liggen op de grootschalige vaccinatiecampagne. De aanloop naar die campagne verliep rommelig, zegt Schreijer. Welke vaccins worden er gebruikt en wie gaan ze zetten?"We zijn vrij snel gaan bedenken: als we dit mógen doen, dan hebben we van alles nodig". En het was al vrij snel duidelijk dat de GGD's dit waarschijnlijk zouden doen, en dus werd er gezocht naar locaties en werden nieuwe mensen opgeleid om de prik te kunnen zetten.Een flinke opschalingsoperatie, blijkt uit het verhaal van Schreijer. Ze herinnert zich een moment waarop ze een klein zaaltje bezochten om te zien of het geschikt was, en een collega opmerkte: "We kunnen hier wel gaan kijken, maar straks staan we in de RAI". Later dat jaar opende inderdaad een grote priklocatie in het Amsterdamse beurs- en congrescentrum.Het flink opschalen zorgde er uiteindelijk voor dat de GGD's gezamenlijk op het hoogtepunt in juni 2021 zo'n 1,7 miljoen prikken per dag zetten. "Hier hadden we echt het gevoel van: schouders eronder en let's go", zegt Schreijer.1 uur geledenSchreijer miste 'goed adviessysteem' over maatschappelijke impactSchreijer schoof vanuit haar expertise bij de GGD ook aan bij het OMT. De experts in het OMT waren geen gedragswetenschappers, zegt Schreijer. Die ontbraken wel in de coronatijd. Schreijer miste een "goed adviessysteem" waarmee snel in kaart kon worden gebracht wat maatregelen zoals de schoolsluiting betekenen voor de leerachterstanden en mentale gezondheid."Het zou heel erg helpen als een ander team daarmee bezig is, dan hoeven we dat in het OMT niet te benadrukken", zegt Schreijer. Gedurende de coronaperiode werd het Maatschappelijk Impact Team (MIT) opgezet. Inmiddels is het team vast ondergebracht bij het Sociaal en Cultureel Planbureau. Daar is Schreijer blij mee. Ze benadrukt wel dat het daarbij helpt als er "hardere cijfers" beschikbaar zijn over de maatschappelijke impact.2 uur geledenSchreijer over regionale aanpak: 'Bracht iedereen in ongemakkelijke positie'In de zomer van 2020 liep het aantal besmettingen weer snel op en besloot het kabinet een regionale aanpak in te voeren. Maar dat werkte niet, hoorden we al veel in de verhoorzaal.Als GGD-hoofd in Amsterdam merkte Schreijer dat natuurlijk ook. De overstap van landelijke regie naar regionale maatregelen was een "gekke situatie". "Het was voor iedereen een ingewikkelde periode. Ik kan hier wel zeggen: de groepen moeten kleiner, maar dan gaat iedereen bijvoorbeeld in Groningen feesten."Regionale crisisbestrijding werkte gewoon niet, is haar conclusie. "Het bracht iedereen in een ongemakkelijke positie."2 uur geledenBeeld: ANPSchreijer bij haar coronaverhoor. Alle opgeroepen personen worden onder ede gehoord, wat betekent dat iemand vervolgd kan worden als diegene liegt.Iemand kan ervoor kiezen de eed of de belofte af te leggen. Bij de eed zegt iemand "zo waarlijk helpe mij God almachtig" en worden er twee vingers in de lucht gestoken, zoals Schreijer op deze foto ook doet. Bij de belofte zegt iemand "dat beloof ik", zonder daarbij twee vingers in de lucht te steken.2 uur geledenOud-hoofd infectieziekten GGD: 'We verschenen in Nederland niet goed en fit aan de start'Schreijer heeft meerdere rollen gehad die relevant zijn voor deze coronacommissie. De eerste vraag richt zich vooral op haar rol als hoofd infectieziekten bij de GGD Amsterdam.In de coronatijd hadden de GGD'en onder meer een belangrijke rol bij bron- en contactonderzoek. Was de GGD daar wel goed op voorbereid?"We verschenen in heel Nederland niet goed en fit aan de start", zegt Schreijer daarover. Bron- en contactonderzoek was voor de GGD zo'n beetje dagelijkse kost, omdat de organisatie zich altijd al bezighield met besmettelijke ziekten, zoals kinkhoest.Maar op zoiets groots als de coronapandemie waren de GGD'en echt niet goed voorbereid. "Preventie was altijd een beetje het ondergeschoven kindje", legt Schreijer uit. Er was net genoeg geld en mankracht om de virusbestrijding op waakvlamniveau te houden.2 uur geledenAnja Schreijer houdt zich nog altijd bezig met virusbestrijdingDe commissie heeft vandaag Anja Schreijer opgeroepen voor een verhoor. Schreijer was tijdens de pandemie hoofd Algemene Infectieziekten bij de GGD Amsterdam. Ook was ze voorzitter van het Landelijk Overleg Infectieziektebestrijding van het RIVM en OMT-lid.Schreijer houdt zich nog altijd bezig met virusbestrijding. Ze is momenteel medisch directeur van het Pandemic and Disaster Preparedness Center (PDPC). Het PDPC is een onderzoekscentrum waarin de TU Delft, de Erasmus Universiteit Rotterdam en het Erasmus MC samen onderzoek doen naar pandemische paraatheid en rampenpreventie. Dat past ook goed bij het thema van deze laatste verhoorweek: reflecteren en vooruitkijken.3 uur geledenLaatste openbaar verhoor van coronacommissieGoedemorgen en welkom in dit liveblog! Na negen weken en 50 verhoren is het vandaag tijd voor het laatste openbare verhoor van de parlementaire enquête naar het coronabeleid. In totaal zijn 47 personen gehoord. Vier van hen, Mark Rutte, Hugo de Jonge, Ferd Grapperhaus en Jaap van Dissel, zijn twee keer opgeroepen. De commissie heeft ook 89 voorgesprekken gevoerd en ruim een miljoen documenten doorgespit.Na vandaag is het tijd om alle informatie te bundelen in een rapport. Dat wordt begin volgend jaar verwacht.Lees meer over: