vandaag, 20:26Het kabinet onderzoekt welke juridische mogelijkheden er zijn om omroep Ongehoord Nederland (ON) aan te pakken of zelfs uit het publieke bestel te zetten. Dat volgt na ophef die is ontstaan na een online-uitzending van eind juli waarin een uitspraak van Adolf Hitler werd besproken. De Ombudsman voor de publieke omroepen kreeg tientallen klachten over die uitzending. Ook voor een meerderheid(opent in nieuw venster) in de Tweede Kamer is de maat nu vol. Maar kan dat wel juridisch?ON zit sinds 2022 in het bestel van de publieke omroep met een aspirantenstatus. De omroep wil programma's maken "met een ander geluid" en verzorgt programma's op NPO1 en NPO Radio1. ON wil mensen vertegenwoordigen die het gevoel hebben dat ze onvoldoende worden gehoord door andere publieke omroepen.WaakhondOp enig moment zal ON een definitieve licentie moeten aanvragen. Dat is een beslismoment waarop je kritisch kan kijken, zegt Stephan Mulders, van advocatenkantoor Blenheim gespecialiseerd in mediarecht. "De minister kan optreden als de politiek dat wil, maar je moet er ook mee oppassen dat dit geen precedent heeft en dat de persvrijheid wellicht wordt uitgehold."De publieke omroep heeft als taak om te zorgen voor een goed media-aanbod. Hiervoor stelt de overheid voorwaarden. Zo mag de publieke omroep niet alleen programma's maken voor het grote publiek, er moeten ook programma's zijn voor alle groepen in de samenleving. Ook moet het aanbod bestaan uit betrouwbare informatie, cultuur, educatie, vermaak én vrij zijn van enige politieke of commerciële invloed. De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) coördineert dat landelijke bestel en de samenwerking tussen de verschillende omroepen.Aan de ene kant wil je dat de NPO vrij is en een openbare waakhond met een belangrijke rol in de democratie, zegt Mulders. "Maar je wil niet dat de politiek zich erin gaat mengen. En aan de andere kant wil je ook niet dat met belastinggeld dit soort uitingen worden verspreid. Dat is het dilemma: een omroep die het systeem misbruikt om dit soort uitingen te doen. De bal ligt nu bij het Commissariaat voor de Media."VergunningHet Commissariaat voor de Media controleert of alle omroepen zich aan de regels van de Mediawet houden en kan een boete geven. Al gaat het Commissariaat niet over de journalistieke kwaliteit van afzonderlijke programma's. Bij meerdere boetes kan de vergunning van de omroep worden ingetrokken. Ook kan de minister daartoe verplicht worden, bijvoorbeeld bij financieel wanbeheer. Een andere mogelijkheid is er als de NPO geen kans meer ziet voor inhoudelijke samenwerking en verzoekt tot het intrekken van de vergunning.Het Commissariaat moet in één jaar tenminste twee keer een sanctie opleggen, legt Wouter Hins, emeritus hoogleraar mediarecht Universiteit Leiden, uit. "In september 2025 was er een sanctie voor de belangenverstrengeling van ON-presentator Tom de Nooijer. Dat werd een boete. Dus willen ze met een tweede sanctie komen, dan mogen ze nu wel opschieten, anders gaat de teller weer naar nul."De Hitler-rel is hooguit de druppel die de emmer doet overlopen, vindt Hins. "Want je kunt niet na één incident een omroep weghalen. Bovendien is dat Hitler-fragment wellicht ook eerder iets voor de strafrechter."ON staat al langer onder verscherpt toezicht, onder meer omdat het de journalistieke code van de NPO niet na zou leven. De NPO legde de omroep daarnaast al drie sancties op, onder meer vanwege onvoldoende grond voor een goede samenwerking binnen het publieke bestel. Maar er werd aan die sancties geen gevolg gegeven. Ook van een verzoek aan de minister voor het intrekken van de vergunning is het nog niet gekomen. De NPO vindt het onduidelijk of er daarvoor voldoende 'juridische grondslag' is.TandeloosHet straffen van een omroep voor het schenden van die journalistieke code door een bewindspersoon ligt overigens gevoelig. Want die gaat daar niet over vanwege de redactionele vrijheid van een omroep. Politieke bemoeienis met de inhoud van een programma is zeer onwenselijk, vindt Den Haag. En de ombudsman, die regelmatig klachten krijgt over ON, kan weer geen sancties opleggen. Die toetst alleen of omroepen zich aan de journalistieke regels houden."Wat wel nog kan", zegt Hins, "is dat de Tweede Kamer zegt dat de maat vol is en met een initiatiefwetsvoorstel komt om de Mediawet te wijzigen. Want met de huidige wet is de journalistieke code eigenlijk een tandeloos ding geworden."Reinier van Zutphen stopt in 2027 als Nationale ombudsman, Kamer zoekt opvolgervrijdag 3 juli, 11:30'Excuses, we logen jarenlang': Hongaarse omroep staakt nieuwsuitzendingendinsdag 7 juli, 21:14Tabaksgigant Philip Morris krijgt tik op de vingers voor omstreden AI-campagnevrijdag 7 augustus, 07:00Ali B spreker op ondernemersevenement ondanks veroordeling wegens verkrachtingdinsdag 21 juli, 19:31