Ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να δοκιμάσει ένα όπλο που οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν εναντίον του Ιράν εδώ και δεκαετίες – αυτή τη φορά όμως στη μέγιστη δυνατή έντασή του.Η Ουάσιγκτον προαναγγέλλει τις «σκληρότερες κυρώσεις στην ιστορία», απειλεί να αποκόψει οικονομικά όχι μόνο την Τεχεράνη αλλά και όσους εξακολουθούν να συναλλάσσονται μαζί της και υπόσχεται έναν οικονομικό στραγγαλισμό ικανό, κατά τον Σκοτ Μπέσεντ, ακόμη και να οδηγήσει σε «κατάρρευση του καθεστώτος».Το ερώτημα είναι εάν υπάρχει πλέον αρκετή οικονομική πίεση που δεν έχει ήδη ασκηθεί. Έπειτα από χρόνια κυρώσεων, έξι μήνες πολέμου και αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η οικονομία της χώρας βρίσκεται ήδη σε ασφυξία. Το ριάλ έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα, ο πληθωρισμός εξανεμίζει τα εισοδήματα και βασικά εισαγόμενα αγαθά γίνονται δυσεύρετα ή απαγορευτικά ακριβά.Κι όμως, όπως επισημαίνουν αναλυτές στο CNN, το ιρανικό σύστημα έχει αποκτήσει κάτι που δυσκολεύει ιδιαίτερα την αμερικανική στρατηγική: εξαιρετικά υψηλή αντοχή στον οικονομικό πόνο.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ελπίζει ακόμη και σε κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος. REUTERS/Elizabeth Frantz/File Photo«Οι πιο σκληρές κυρώσεις στην ιστορία»Η νέα αμερικανική επίθεση αναμένεται να κινηθεί πολύ πέρα από την κλασική επιβολή κυρώσεων σε ιρανικές επιχειρήσεις, τράπεζες ή αξιωματούχους.Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε χώρα επιτρέψει σε τράπεζες, επιχειρήσεις, αεροδρόμια ή κρατικούς φορείς να προσφέρουν οποιαδήποτε οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στο Ιράν θα αντιμετωπίσει η ίδια σοβαρές οικονομικές συνέπειες.Πετρέλαιο, μεταφορές, χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, ανταλλακτήρια, νηολόγια, εταιρείες-βιτρίνες και δίκτυα παράκαμψης των κυρώσεων μπαίνουν στο στόχαστρο.Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ περιέγραψε τη στρατηγική ως ένα «διπλό χτύπημα»: στον ήδη υφιστάμενο αποκλεισμό θα προστεθεί ένα νέο, πολύ αυστηρότερο καθεστώς κυρώσεων.«Είστε μαζί μας ή εναντίον μας», ήταν ουσιαστικά το μήνυμα που έστειλε προς τις χώρες που συνεχίζουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη.Ο ίδιος μιλά για τη «μεγαλύτερη συντονισμένη οικονομική απομόνωση στην ιστορία του κόσμου».Το πρόβλημα: Το Ιράν ξέρει να ζει με τις κυρώσειςΕδώ βρίσκεται και η μεγάλη αδυναμία του σχεδίου. Η Τεχεράνη δεν αντιμετωπίζει για πρώτη φορά οικονομικό αποκλεισμό. Έχει περάσει δεκαετίες χτίζοντας έναν παράλληλο μηχανισμό εμπορίου και χρηματοδότησης σχεδιασμένο ακριβώς για να λειτουργεί έξω από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.Εταιρείες-βιτρίνες, μεσάζοντες, ανταλλακτήρια, μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο, παραποιημένα στοιχεία εντοπισμού δεξαμενόπλοιων και πλαστά έγγραφα αποτελούν κομμάτια ενός τεράστιου δικτύου παράκαμψης των κυρώσεων.Μόνο το 2024, σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής FinCEN που επικαλείται το CNN, ιρανική δραστηριότητα ύψους 9 δισ. δολαρίων στο σκιώδες τραπεζικό σύστημα πέρασε μέσω αμερικανικών ανταποκριτριών τραπεζών.Οι πληρωμές μπορούν παράλληλα να πραγματοποιούνται σε κινεζικό γουάν, μέσω ανταλλαγής προϊόντων ή έξω από το τραπεζικό σύστημα που βασίζεται στο δολάριο.Γι’ αυτό και το κρίσιμο ζήτημα για την Ουάσιγκτον δεν είναι πόσα ακόμη ιρανικά δεξαμενόπλοια ή εταιρείες-βιτρίνες μπορεί να προσθέσει στις μαύρες λίστες της. Είναι εάν είναι διατεθειμένη να χτυπήσει εκείνους που κρατούν πραγματικά ανοιχτές τις οικονομικές αρτηρίες του Ιράν.
