© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Ξαφνικός χωρισμός, οδυνηρή απώλεια, απρόσμενη απόλυση από την εργασία, προδοσία από άνθρωπο εμπιστοσύνης ή το αβάσταχτο βάρος των «πρέπει»· κάποια στιγμή, όλοι βρισκόμαστε να περπατάμε στο δικό μας τούνελ. Εκεί όπου ο φόβος, η αβεβαιότητα και η απελπισία κυριαρχούν.Το βιβλίο της Ξένιας Κούρτογλου «To Τούνελ» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books και μέσα από 49+2 καθηλωτικές, βαθιά ανθρώπινες ιστορίες, δείχνει ότι η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι προνόμιο των λίγων. Είναι μια δεξιότητα που χτίζεται μέσα από τη ζωή -ειδικά στις πιο δύσκολες στιγμές της. Είναι η «υπερδύναμη» που επιτρέπει να λυγίζουμε κάτω από το βάρος της δυσκολίας, αλλά να επανερχόμαστε με περισσότερη σοφία και δύναμη.Η συγγραφέας –επιχειρηματίας στον χώρο της έρευνας αγοράς, σύμβουλος και μέντορας ηγεσίας, παρουσιάζει το σκοτεινό τούνελ των δυσκολιών όχι ως αδιέξοδο, αλλά ως τη στιγμή που καλούμαστε να δούμε τη ζωή μας αλλιώς· μιλήσαμε μαζί της.Στο βιβλίο σας περιγράφετε την ψυχική ανθεκτικότητα ως «υπερδύναμη». Πόσο κρίσιμη είναι σήμερα για τους ηγέτες και τις επιχειρήσεις;«Είναι, πιστεύω, η νο.1 δεξιότητα που μπορούν να αναπτύξουν: γιατί οι συνθήκες στην εποχή μας είναι συνεχώς μεταβαλλόμενες, η τεχνολογία “τρέχει”, οι νομοθεσίες αλλάζουν, και έρχεται το ESG/βιωσιμότητα, που επιβάλλει έναν νέο τρόπο σκέψης, στην κυριολεξία μια ανάγκη για “μεταμόρφωση”. Οπότε, οι ηγέτες των επιχειρήσεων καλούνται να διατηρούν ψυχραιμία, να είναι κοντά στους ανθρώπους τους και να τους προσφέρουν συναισθηματική ασφάλεια· και να σφυγμομετρούν συνεχώς την αγορά, τις τάσεις και τους καταναλωτές, για να διαμορφώνουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους ώστε να είναι “relevant” στο σήμερα».Μετά από 35 χρόνια μελέτης της ανθρώπινης συμπεριφοράς, ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που βλέπετε στον τρόπο που οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τις κρίσεις;«Με πολλή χαρά, διαπιστώνω ότι όλο και περισσότερες εταιρείες και Οργανισμοί χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες ανθρώπων σαν και μένα, για να βοηθήσουν τις ομάδες τους να χτίσουν soft skills, αυτοηγεσία, ώστε να μπορούν αφ’ ενός να επικοινωνούν ομαλά και να συνεργάζονται εύρυθμα μεταξύ τους -όλες οι γενιές, και αφ’ ετέρου να αναπτύσσουν εκείνην τη διαύγεια που χρειάζεται για να προσδιορίσουν τις νέες στρατηγικές ανάπτυξης, τα μαθήματα μέσα από τις αποτυχίες, και να αγκαλιάσουν τις ευκαιρίες που φέρνει η τεχνολογία και οι νέες βάσεις ανταγωνιστικότητας».Ποιες είναι οι συνηθέστερες αιτίες ψυχικής εξουθένωσης που συναντάτε στα στελέχη επιχειρήσεων;«Είναι αρκετές: αδυναμία των γενεών να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, έλλειψη αναγνώρισης και επιβράβευσης, σύγχυση και έλλειψη οράματος, υπερφόρτωση με παραπάνω καθήκοντα, ανάθεση καθηκόντων για τα οποία λείπουν οι απαραίτητες γνώσεις και εκπαιδεύσεις. Όταν φτάνει ένας άνθρωπος να μη βρίσκει στη δουλειά του πληρότητα, χαρά και προοπτική εξέλιξης, είναι λογικό να καταλήξει σε burnout».Πώς μπορεί μια εταιρεία να χτίσει κουλτούρα ανθεκτικότητας, χωρίς να μεταφέρει όλη την ευθύνη στον εργαζόμενο;«Η κουλτούρα ξεκινάει από την κορυφή· θα πρέπει ο CEO και η ηγετική ομάδα, κατ’ αρχήν ,να αναγνωρίσουν την ανάγκη για αναθεώρηση του οράματος, της αποστολής, του σκοπού, των στόχων της επιχείρησης. Παράλληλα, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν αρμοδιότητες και ευθύνες σε συμφωνία με τους εργαζόμενους, οι οποίοι, από την πλευρά τους, θα πρέπει να αποκτήσουν “ownership” των ρόλων και των projects τους. Και το κορυφαίο είναι να υιοθετήσει η εταιρεία μια νέα κουλτούρα πάνω στην αποτυχία: αν η αποτυχία παραμένει “ταμπού”, ο Οργανισμός δεν θα προχωρήσει, γιατί οι εργαζόμενοι δεν θα τολμάνε να δοκιμάσουν νέα πράγματα. Αντίθετα, αν ενθαρρυνθούν σε ανοίγματα και πρωτοβουλίες χωρίς φόβο, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες νέων επιτυχημένων προϊόντων και υπηρεσιών».Σε περιόδους αβεβαιότητας, ποια χαρακτηριστικά ξεχωρίζουν τους ηγέτες που καταφέρνουν να εμπνέουν εμπιστοσύνη;«Αρχικά, να υιοθετήσουν μια συμπεριφορά που θα δώσει στους εργαζόμενους συναισθηματική ασφάλεια: ένα “είμαστε όλοι μαζί και μαζί θα τα καταφέρουμε” είναι μια στάση που θα βοηθήσει. Επίσης, χρειάζεται να μιλάνε ανοικτά, να υπάρχει διαφάνεια στο τι συμβαίνει στην εταιρεία, κι ακόμα, να δώσουν “φωνή” και πρωτοβουλίες στις ομάδες τους, γιατί πολύ συχνά, οι χαμηλότερες βαθμίδες μπορεί να έχουν οπτικές και ιδέες πέρα από την -πιθανά “κουρασμένη” ή “πεπερασμένη”- οπτική της ηγετικής ομάδας. Και βέβαια, να παραμένουν ενεργοί στην αναζήτηση λύσεων “έξω από το κουτί!”»Υπάρχει κάποια ιστορία από το βιβλίο που θεωρείτε ότι αντικατοπτρίζει καλύτερα τις προκλήσεις του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος;«Βέβαια· υπάρχουν ιστορίες, και μάλιστα αληθινές: ιστορίες όπου ο συνέταιρος εξαπάτησε, άδειασε τα ταμεία και έφυγε…, ιστορίες οδυνηρής και απότομης απόλυσης που, τελικά, αποδείχτηκε εφαλτήριο για πολύ μεγαλύτερη επιχειρηματική καριέρα…, ιστορίες οικονομικής καταστροφής με ξεκίνημα από το μηδέν. Αξίζει να τις διαβάσουν όλοι, γιατί δίνουν τόσο παραστατικά τα “τούνελ” που πέρασαν οι πρωταγωνιστές των ιστοριών, το κουράγιο που ανέπτυξαν και πώς τα κατάφεραν».Πώς συνδέεται η ψυχική ανθεκτικότητα με την παραγωγικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των Οργανισμών;«Ο ψυχικά ανθεκτικός άνθρωπος, μπροστά στις ανατροπές και στις αλλαγές, μπορεί αρχικά να χάσει την ψυχραιμία του -άνθρωπος είναι- αλλά γρήγορα ανακτά ηρεμία και διαύγεια και εστιάζεται στο τι μπορεί να κάνει με τις νέες συνθήκες. Δεν αναλώνει ιδιαίτερα μεγάλο χρόνο στο να ψάχνει αίτια και υπεύθυνους. Αναλαμβάνει τα ηνία και με τα νέα δεδομένα δημιουργεί το καινούργιο: για τους Οργανισμούς, εγώ θα πρότεινα λίγο παραπάνω εστίαση στο ανθρώπινο δυναμικό, στην εταιρική φήμη, ιστορία και “κληρονομιά”, στο υπάρχον υγιές πελατολόγιο, και στο πώς μπορεί η επιχείρηση να εξελιχθεί στο μέλλον, διατηρώντας τις αξίες της και αξιοποιώντας αυτό που λέμε “transferrable qualities, specialties and skills”.Βλέπετε τις νεότερες γενιές εργαζομένων να προσεγγίζουν διαφορετικά τις δυσκολίες σε σχέση με τις προηγούμενες;«Η αλήθεια είναι πως μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση του 2011-2012, ξεκινώντας με τους Millennials, άλλαξε η οπτική, η προοπτική και ευρύτερα ο τρόπος που οι νεότεροι άνθρωποι προσεγγίζουν την καριέρα και τη ζωή. Άρχισε να λείπει η μακροπρόθεσμη οπτική -όλα ανατρέπονται- και ήρθε η περισσότερη εστίαση στο “εδώ και τώρα” και στην ισορροπία προσωπικής- επαγγελματικής ζωής. Κι ακόμα περισσότερο, η Gen Z, μεγαλωμένη μέσα στην τεχνολογία και “καλομεγαλωμένη” από τους γονείς, παρουσιάζει μια τεράστια ανυπομονησία, και μια σχετική αδυναμία στην αντιμετώπιση δυσκολιών με κόπο. Είναι παιδιά που έχουν ανάγκη την αναγνώριση, την προσοχή και το ενδιαφέρον, και σε αυτές τις εποχές, ο μόνος τρόπος για να συνεργαστούν όλες οι γενιές και να αντιμετωπίσουν μαζί τις δυσκολίες είναι η ανάπτυξη ενσυναίσθησης απ’ όλες τις πλευρές. Γιατί αντικειμενικά, και το λέω με στοιχεία εκτεταμένων ερευνών, η κάθε γενιά αναγνωρίζει στις άλλες μοναδικότητες και αποκλειστικά προσόντα που έχουν να “φέρουν στο τραπέζι”».Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση που υπάρχει γύρω από την έννοια της ανθεκτικότητας;«Πολύ ωραία ερώτηση! Ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι να φορτώνομαι περισσότερα απ’ όσα μπορώ, να ανεβαίνω ανηφόρες γεμάτος ευθύνες ασθμαίνοντας, να βάζω τους άλλους πάνω από τις δικές μου προτεραιότητες ή να δέχομαι απορριπτικές ή προσβλητικές συμπεριφορές, κάνοντας υπομονή. Αυτές είναι και οι μεγαλύτερες παρανοήσεις. Ψυχική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα που έχει ο άνθρωπος να διαχειρίζεται τις ανατροπές, όσο απότομες και δύσκολες, διατηρώντας ψυχραιμία και διαύγεια, ώστε να εστιαστεί, το συντομότερο εφικτό, στις λύσεις. Και μπαίνοντας σε μια “νέα πίστα” πάντα να βγαίνει πιο σοφός και πιο δυνατός».Αν μπορούσατε να δώσετε μία μόνο συμβουλή σε έναν άνθρωπο που περνά αυτή τη στιγμή το δικό του «τούνελ», ποια θα ήταν;«Αρχικά, να ψάξει μέσα του. Στο βιβλίο μου, παρουσιάζω μια διαδικασία που έχω δημιουργήσει και λέγεται τα “Επτά Άλφα”. Είναι στάδια που θα περάσει κάποιος για να βγει μέσα από μια μεγάλη απώλεια, ένα σκοτεινό τούνελ: ξεκινάει από την Αναγνώριση, και περνάει από την Αποδοχή, την Αυτοπαρατήρηση, τον Αναλογισμό, την Αναπλαισίωση, για να φτάσει στην Αισιοδοξία/Ανακάλυψη και την Ανάκαμψη/ Ανάπτυξη. Σε κάθε στάδιο χρειάζεται να κάνουμε την κατάλληλη ερώτηση στον εαυτό μας για να βοηθηθούμε, να προχωρήσουμε και να φτάσουμε στο τέλος του τούνελ, στο Φως!»
