Ruim een jaar voor de Poolse parlementsverkiezingen verkeert de grootste oppositiepartij van het land, het nationaal-conservatieve PiS, in zwaar weer. Dinsdag braken 44 parlementariërs met de leiding van PiS, waardoor ze de partij waarschijnlijk zullen moeten verlaten. Onder leiding van voormalig premier Mateusz Morawiecki willen zij een nieuwe politieke beweging oprichten. De afsplitsing legt een al langer sluimerende richtingenstrijd bloot: moet PiS vasthouden aan zijn harde koers of kiezen voor een gematigder toon?
Met de scheuring verliest PiS (‘Recht en Rechtvaardigheid’) een aanzienlijk deel van de 186 zetels die de partij bezet in de 460 leden tellende Sejm, het Poolse lagerhuis. Binnen de partij bestaat al langer onvrede over de koers. Tijdens haar regeerperiode tussen 2015 en 2023 voerde PiS ingrijpende hervormingen door die de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de publieke omroep en andere staatsinstellingen aantastten. Sinds het verlies van de macht worstelt de partij met de vraag hoe zij kiezers opnieuw aan zich kan binden.
De interne spanningen verdwenen tijdelijk naar de achtergrond door de onverwachte overwinning van Karol Nawrocki bij de presidentsverkiezingen van 2025. Nawrocki, die als onafhankelijke kandidaat naar voren werd geschoven door PiS, wist de rechtse kiezers achter zich te verenigen. Sindsdien zijn het echter vooral de partijen rechts van PiS die in de peilingen terrein winnen, terwijl PiS moeite heeft om zich te vernieuwen.
