vandaag, 08:00Een huurwoning reserveren of bezichtigen via TikTok? Eerst even honderden euro's overmaken. Achter populaire advertenties voor woningen in onder meer Zwolle, Deventer en Hengelo zitten geen makelaars, maar oplichters die bestaand woningaanbod misbruiken om geld te verdienen.Ze schieten als paddenstoelen uit de grond op het sociale mediaplatform: accounts van zogenaamde verhuurmakelaars die per dag tientallen tot soms wel honderden huurwoningen aanbieden. Sommige advertenties worden tienduizenden keren bekeken en er wordt massaal op gereageerd. Maar deze advertenties zijn niet echt. Achter de accounts gaan geen makelaars schuil, maar oplichters. Ze gebruiken de foto's en adressen van bestaande huuradvertenties van makelaars om op slinkse wijze geld te verdienen. Tussen de honderden advertenties die RTV Oost bekeek, zitten er tientallen van huurwoningen in Overijsselse steden als Zwolle, Deventer en Hengelo. De Overijsselse woningen worden voornamelijk aangeboden op de TikTok-pagina jeffonroerendgoed. Het fenomeen stopt echter niet bij de provinciegrens, andere accounts plaatsen aan de lopende band namaakadvertenties van woningen door heel het land. Op het profiel staat bij iedere advertentie een e-mailadres. Wanneer je daarmee contact opneemt en aangeeft interesse te hebben in een woning, krijg je steevast binnen een halfuur antwoord in de vorm van een keuzemenu. Of je betaalt eenmalig 100 euro om een bezichtiging in te plannen óf de helft van de maandhuur om het appartement te 'reserveren'. Ga je hierin mee, dan word je eerst om al je gegevens gevraagd voordat je een betaallink toegestuurd krijgt. De screenshots hieronder tonen hoe de nepmakelaar te werk gaat:'Schandalig'Edwin Olde Riekerink van Bricks Twente makelaars heeft er geen goed woord voor over als hij hoort dat zijn advertenties op deze manier worden misbruikt. "Dit is schandalig. Het gaat om kwetsbare mensen die hun best doen om in deze lastige markt een woning te vinden." Hij waarschuwt zijn klanten voor dit soort praktijken: "Wij verhuren alleen via officiële kanalen als Pararius en Funda en vragen nooit om van tevoren te betalen." Bij verhuurmakelaar 123Wonen in Zwolle is de zwendel al een tijdje bekend. "Iemand van ons team kwam het onlangs toevallig tegen", vertelt makelaar Anne-Mary de Groot. "Dit is super vervelend. Dat onze advertenties soms doorgeplaatst worden op bijvoorbeeld Marktplaats, vinden we geen probleem. Zo lang mensen uiteindelijk maar bij ons terechtkomen. Maar wat je nu ziet op TikTok, waar ons aanbod online wordt gezet, vaak met lagere huurprijzen en andere voorwaarden; dat is gewoon oplichting."Of er iets tegen te doen is? "We kunnen niet zoveel", zegt De Groot. "We hebben geprobeerd een berichtje te sturen naar het account, maar dat leidt tot niets. Aangifte doen is lastig, aangezien we niet weten wie erachter zit." Wie er achter het account zit, is inderdaad onduidelijk. Een zoektocht op basis van het gekoppelde e-mailadres levert geen aanknopingspunten op. Bekende vorm van oplichting in nieuw jasjeEen duidelijke oplossing heeft ook onderzoeker Sophie van der Zee niet. Ze is verbonden aan de Erasmus School of Economics en deed in het verleden onderzoek naar een soortgelijke vorm van huuroplichting in Engeland. "Toen ik een woning zocht in Cambridge kwam ik hetzelfde fenomeen tegen, maar dan via Craigslist. Dat is een soort Marktplaats, maar dan dubieuzer. Op mijn eerste werkdag in Cambridge deelde ik mijn ervaring met collega's. Toen zijn we er onderzoek naar gaan doen."Van der Zee herkent de TikTok-oplichting als een nieuwe vorm van de oplichting die ze in Engeland zag. "Toen was dat een nieuw type fraude, maar blijkbaar zie je nu dezelfde werkwijze tien jaar later op een ander platform." Ze legt uit hoe de oplichters te werk gaan: "Omdat ze niet hoeven te leveren, maken ze de advertenties vaak aantrekkelijker, bijvoorbeeld door lagere prijzen weer te geven of de appartementen mooier te doen voorkomen dan ze zijn."Zie je een super mooi en ruim appartement voor 800 euro, dan is dat vaak 'too good be true'"Ook maken ze vaak gebruik van een aantal sociale beïnvloedingstactieken", vervolgt de Van der Zee. "Bijvoorbeeld door autoriteit uit te stralen of door in reacties overeenkomsten te zoeken. Als ik in mijn onderzoek bijvoorbeeld aangaf dat ik uit Noord-Engeland kwam, kreeg ik een reactie terug dat diegene daar ook vandaan kwam."Gebruik van AIIn het verleden waren dit soort oplichters vaak nog te herkennen aan foutief taalgebruik, maar dat lijkt met de opkomst van AI steeds minder het geval. "Iemand kan nu perfecte teksten laten genereren in alle talen die er speciaal voor zijn gemaakt om mensen te overtuigen", aldus Van der Zee. "Het kan zomaar zijn dat diegene achter het TikTok-account ergens in het buitenland zit."Wat kun je dan nog wel doen om erachter te komen of een advertentie echt is? "Je kunt in je browser kijken of de foto's ergens anders voorkomen door er met je rechtermuisknop op te klikken. Dan krijg je een optie om op de foto te zoeken. Vaak zie je al snel de originele advertentie van een echte makelaar. En wees realistisch: als je een woning zoekt en je ziet voor 800 euro steeds kleine of gammele appartementen en ineens een super mooi ruim appartement, denk dan twee keer na. Dat is dan vaak too good to be true."Van der Zee roept op om vooral wel aangifte te doen van deze vorm van oplichting en om de slachtoffers ervan serieus te nemen. "Wat betreft online fraude is dat nog altijd een probleem. Als je bij een pinautomaat wordt overvallen en aangifte doet, is er veel tijd en aandacht voor je. Maar op het moment dat iemand digitaal wordt opgelicht, doen we nog te vaak alsof het diegene zijn eigen schuld is."