Ja, de vagina hangt er natuurlijk ook, de beroemdste geschilderde vagina ter wereld, waarvan de titel ook nu nog zijn provocatief-poëtische kracht heeft gehouden: L’Origine du monde, het vrouwelijk geslachtsdeel als de oorsprong van de wereld. Maar op deze tentoonstelling in het Museum Folkwang in Essen hangt hij niet als een iconische blikvanger, zoals op zijn vaste plek in het Musée d’Orsay in Parijs. Ook niet als object voor feministische kritiek zoals de laatste jaren de gewoonte is geworden, en al helemaal niet achter een kuis doekje zoals bij de Ottomaanse diplomaat thuis die hem in 1866 besteld had – maar gewoon terloops, als onderdeel van het veel bredere oeuvre van de Franse schilder Gustave Courbet.
Je zou er bijna voorbij lopen, maar eigenlijk is het juist die terloopsheid waar het om gaat in deze expositie Ik, Gustave Courbet. Schilder en rebel. Alles hoort hier bij elkaar, de schepper van de beroemdste vagina ter wereld is dezelfde als die van de ogenschijnlijk conventionele landschapjes in donkerbruin en groen, omdat álles in het werk van Courbet (1819-1877) uiteindelijk één groot statement is, een genoeglijk trappen tegen de conventies van de toenmalige kunst en maatschappij.
