Zomergevoel. Dat is zon op het balkon, wijn met ijs, en voor de televisierecensent: een twee uur lange documentaire over de geopolitieke verhoudingen tussen de VS en China.
Toch: Strijd der supermachten – Amerika vs China (VPRO) is tv waarvoor je de zonwering wilt laten zakken. In twee delen toont de docu hoe onvrede over handelsverhoudingen uitgroeide tot bittere vijandschap tussen de VS en China. ‘China-haviken’ wonnen het in 2017 van noeste onderhandelaars, met de nieuwe president Donald Trump in de spits. „China verkracht ons land”, zei hij al tijdens zijn verkiezingscampagne.
De uitleg is minimaal, de sprekers zijn indrukwekkend: van Boris Johnson en Nancy Pelosi tot topadviseurs en Chinese overheidsfunctionarissen. Dit is een documentaire in de stijl ‘gedane zaken’. Tijd heeft de lippen losgemaakt, en dat geeft de documentaire een roddelachtige sfeer. Al vraag je je van sommigen af of ze ooit met pensioen gaan.
„Wat was het alternatief?”, vraagt de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Robert Lighthizer als hij terugblikt op Amerikaanse invoerheffingen. „Dat we onze kinderen Chinees leren en zeggen dat ze in slavernij moeten leven?”
Met zo’n houding wordt het vechten. De Amerikaanse illusies over China waren in 2017 wel vervlogen. In de jaren negentig dacht men dat de vrije markt China zou genezen van de autocratie – ondertussen zouden we allemaal rijk worden. Nu bleek China een rivaliserende wereldmacht waar volk en overheid niet snel hand in hand de vrijheid zouden bezingen.
