Η Τεχνητή Νοημοσύνη στις κρίσιμες υποδομές: η ευρωπαϊκή προσέγγιση

Των Δρ. Ελισσαίου Σαρμά, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Prof. Antonello Monti, Fraunhofer FIT και RWTH Aachen University, και Δρ. Ricardo Bessa INESC TECΤΗΝ 1η ΙΟΥΝΙΟΥ οι New York Times δημοσίευσαν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον άρθρο του γερουσιαστή Bernie Sanders, το οποίο άνοιξε μια κρίσιμη συζήτηση γύρω από ένα θεμελιώδες ερώτημα: Ποιος πρέπει να κατέχει και να ελέγχει τα μοντέλα και τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης;Η χρονική συγκυρία αποδείχθηκε εξαιρετικά επίκαιρη. Λίγες μόλις ημέρες αργότερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα αποφασιστικό βήμα προς μια κατεύθυνση που ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με αυτή τη φιλοσοφία, τουλάχιστον όσον αφορά τις κρίσιμες υποδομές.

Ο Ελισσαίος ΣαρμάςΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ που θέτει ο Sanders αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν εξετάζουμε το ηλεκτρικό δίκτυο.Είναι πλέον κοινός τόπος ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αποτελέσει βασικό εργαλείο για τη λειτουργία των ενεργειακών συστημάτων του μέλλοντος.Τα σύγχρονα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας εξελίσσονται σε εξαιρετικά πολύπλοκα οικοσυστήματα, καθώς η συνεχώς αυξανόμενη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως τα φωτοβολταϊκά και οι ανεμογεννήτριες, μετατρέπει εκατομμύρια καταναλωτές σε ταυτόχρονους παραγωγούς και διαχειριστές ενέργειας.Παράλληλα, νέα φορτία -όπως οι αντλίες θερμότητας, τα κέντρα δεδομένων που υποστηρίζουν εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και τα ηλεκτρικά οχήματα- αυξάνουν ακόμη περισσότερο την πολυπλοκότητα του συστήματος.ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ δίκτυο μετατρέπεται έτσι σε ένα εκτεταμένο ψηφιακό οικοσύστημα έξυπνων συσκευών, οι οποίες παράγουν συνεχώς δεδομένα και μπορούν να ελέγχονται σε πραγματικό χρόνο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πλούσιο σε δεδομένα και διαρκώς μεταβαλλόμενο, η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ Επιτροπή έχει αναγνωρίσει εδώ και χρόνια αυτή την πρόκληση και, μέσω του προγράμματος Horizon Europe, χρηματοδοτεί ερευνητικές πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη δημιουργία των κατάλληλων τεχνολογικών βάσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, παραμένει: Πώς μπορούν να αναπτυχθούν τα πλέον σύγχρονα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης (foundation models) ειδικά σχεδιασμένα για τους διαχειριστές ηλεκτρικών δικτύων και, κυρίως, ποιος θα πρέπει να τα αναπτύσσει, να τα συντηρεί και να τα ελέγχει, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας του ενεργειακού τομέα;