Ga naar de inhoudGoedendag en welkom in dit liveblog. Hier hou ik, Kim Einder, je op de hoogte van de zestiende dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.Liveblog3 minuten geledenSchipper vond 'slap' OMT-advies juist wel goed onderbouwdHet gaat nu een tijdje over het 96e advies van het Outbreak Management Team, van 11 januari 2021. Eerder deze week bleek dat oud-justitieminister Grapperhaus dat advies destijds "slapjes" vond. In het advies schreven de medisch experts onder meer dat het invoeren van een avondklok vermoedelijk tot 8 tot 13 procent minder besmettingen zou leiden.Schipper vond dat advies helemaal niet slapjes. "Wij waren tot aan het 96e advies negatief over de avondklok, maar toen dat advies eenmaal kwam, vonden wij het goed onderbouwd." Zolang randzaken zoals de uitzonderingen maar goed waren geregeld, stak zo'n avondklok volgens de juridisch experts van haar afdeling goed in elkaar. Twee weken later was de avondklok een feit. "Aanvankelijk zou die maar twee weken duren." Het werden ruim drie maanden.14 minuten geledenSeptember 2020 lag avondklok al op tafel 'vanwege studentenhuizen'Hoewel de avondklok pas in januari 2021 is ingevoerd, werd het idee in september en oktober 2020 al besproken. "Aanleiding daarvoor was dat er veel studentenhuizen waren waar de maatregelen niet werden nageleefd en daar een handhavingsprobleem was", zegt Schipper. "Wij hebben toen meteen gezegd: dat is geen 'noodzaak gelet op de bedreiging van de volksgezondheid', maar een handhavingsprobleem. Je kunt niet een probleem dat speelt bij een heel beperkte groep, namelijk studenten, oplossen door alle Nederlanders te verbieden 's avonds de deur uit te gaan."36 minuten geledenBeeld: APHanneke Schipper iets eerder vanochtend, tijdens het afleggen van de eed.39 minuten geledenGrondrechten afwegen 'is geen wiskunde'Ondanks de hieronder genoemde juridische handvatten is het afwegen van botsende grondrechten "geen wiskunde", vervolgt ze. Je kunt "geen tabel maken" waar een keiharde conclusie uitkomt die ondubbelzinnig zegt of een maatregel mag of niet, legt ze uit. Wel was de coronacrisis volgens Schipper zo erg "dat de noodzaak zo duidelijk was, dat je daarmee al een begin had van de proportionaliteitstoets." Wel vroeg de afdeling zich vaak af of een bepaalde voorgestelde maatregel "niet net een tandje te zwaar was. Kon het niet een onsje minder?" En pas als de situatie "een bedreiging vormde voor de volksgezondheid" was een inbreuk op grondrechten gegrond. Het moest niet alleen "de volksgezondheid raken", dat was niet genoeg. Maar: "Op het moment dat de intensivecarecapaciteit niet toereikend was, kwam het recht op leven wel heel erg in het geding."1 uur geledenCoronamaatregelen waren 'voortdurende botsing van grondrechten'Tijdens de pandemie "botsten er voortdurend grondrechten met elkaar", zegt Schipper. Het recht op onderwijs stond bijvoorbeeld onder druk, het eigendomsrecht van ondernemers werd ingeperkt via openingstijden, maar ook het recht op familieleven omdat je maar met weinig mensen bij elkaar mocht komen. "Tegelijkertijd stond daar tegenover dat er een volksgezondheidscrisis was en daarmee een inbreuk op het recht op leven. Dat is een heel zwaar grondrecht." Er is geen ranglijst van welk grondrecht het belangrijkst is, benadrukt ze. Ook zijn ze niet absoluut (behalve het recht op leven), maar relatief.Schipper en haar team moesten toetsen of de maatregelen wel juridisch in de haak waren. "Dat is best ingewikkeld", maar juridisch zijn daar wel een paar handvatten voor. De eerste toets is dat er "alleen maatregelen getroffen mochten worden als dat noodzakelijk was gezien de bedreiging voor de volksgezondheid." Ook keken ze naar subsidiariteit (zijn er geen alternatieve maatregelen mogelijk?) en proportionaliteit (de impact van de maatregelen in relatie tot het doel ervan).1 uur geledenBinnenlandse Zaken volgens Schipper 'rijksbreed de hoeder van de grondrechten'Schipper wordt als eerste gevraagd om uitleg van haar functie van destijds. Ze was directeur van de afdeling Constitutionele Zaken en Wetgeving bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Dat ministerie is "rijksbreed de hoeder van de grondrechten", zegt ze. Haar toenmalige afdeling (ze werkt er nu niet meer) toetst "voorstellen op grondwettelijkheid", dus ook coronamaatregelen werden langs die meetlat gelegd voordat ze ingevoerd werden. Ook adviseerde het team de ministeries op het gebied van aansprakelijkheid, bijvoorbeeld als organisaties de Staat aansprakelijk zouden houden voor nadelige gevolgen van het coronabeleid. Maar "daar hield ik me niet heel veel mee bezig".1 uur geledenWe gaan beginnen! De enquêtecommissie zit al op haar plek. Die bestaat zoals altijd uit deze Kamerleden: