vandaag, 06:30Nederland en andere bondgenoten hebben Oekraïne de afgelopen jaren tientallen F-16 gevechtsvliegtuigen geschonken. Maar over de inzet van de F16's hebben militaire experts bedenkingen. Ze zijn het erover eens dat de gevechtsvliegtuigen niet hebben gezorgd voor een militaire doorbraak op het slagveld.Van de F-16's is maar een klein aantal inzetbaar. Er is een groot tekort aan raketten voor het gevechtsvliegtuig en veel gevechtsvliegtuigen wachten op dringend onderhoud.Volgens Jack Watling, de toonaangevende defensie-expert bij de Britse denktank Royal United Services Institute (RUSI), kampt de F-16-vloot met fundamentele integratieproblemen. Dat heeft zelfs geleid tot tragische incidenten door eigen vuur, zegt hij in een interview met Nieuwsuur. Het lukt de Oekraïeners volgens hem niet het gehele offensieve potentieel uit te gevechtsvliegtuigen te halen.Volledig inzetten op de F-16's was "een grote fout", zegt zijn RUSI-collega Justin Bronk, luchtmachtexpert. Het alternatief: de Zweedse Gripen, was een veel betere optie geweest, vinden beiden. De daadwerkelijke impact van de F-16 op het slagveld blijft ver achter bij de verwachtingen."Als de Gripen in 2023-2024 was geleverd met de meteor-raket, die Russische glijbommen kan uitschakelen, dan zou de situatie aan het front er wellicht anders hebben uitgezien", denkt de Zweedse militair en hoogleraar Johan Huovinen. Hij pleitte na de invasie van Rusland meteen al voor het Zweedse gevechtsvliegtuig.Politieke dynamiekVoor de Oekraïense president Volodymyr Zelensky was de keuze voor de Amerikaanse F-16's vooral een strategische zet. Het moest de VS voor een lange termijn verbinden aan Oekraïne. Watling: "De Oekraïners wilden een Amerikaans exemplaar, omdat ze een signaal wilden afgeven." "Ze wilden die nauwe band met de Verenigde Staten behouden", zegt ook Bronk.Om voor dat idee voldoende draagvlak te creëren, werd - ook in het Westen - enorm overdreven wat de F-16 zou kunnen bereiken op het slagveld, zegt Bronk. "Daardoor was het erg lastig om te pleiten voor de Zweedse Gripen, zonder dat dit werd opgevat als een ondermijning van de Oekraïense roep om gevechtsvliegtuigen."Enorme expertiseCommodore Bert de Smit, projectdirecteur Oekraïne bij het ministerie van Defensie, was in die tijd directeur operaties bij de luchtmacht. Hij vindt de conclusie van Bronk en Watling dat de Gripen een groot verschil had kunnen betekenen "gedurfd". "Wat ons juist heeft verrast, is de snelheid waarmee ze toen in staat waren om al snel bepaalde complexe missies met de F-16 uit te voeren."De Smit concludeert dat de keuze voor de F-16 werd gedreven door de hoop dat het gevechtsvliegtuig een groot verschil zou kunnen maken. "En landen keken natuurlijk ook naar wat ze konden bijdragen. Voor Nederland was dat het leveren van F-16's."De Oekraïense luchtmacht en experts meenden juist dat de Gripen voor Oekraïne een betere match was. Want uitgerust met de meteor-raket kan het mogelijk Russische vliegtuigen op afstand houden.Bronk: "Oekraïne heeft tot nu toe meer dan 150.000 glijbommen te verduren gekregen. Bommen van 500, 1500 en in sommige gevallen zelfs 3000 kilogram. Die hebben veel meer schade aangericht, veel meer mensen gedood en zijn veel destructiever geweest voor het vermogen van Oekraïne om belangrijke posities op de grond te behouden."De F-16 kon daar niet voor ingezet worden, zegt Bronk. 'Hoe geweldig die straaljager ook is, bood hij nooit een mogelijkheid om dat probleem op te lossen."KwetsbaarWatling schetst inmiddels een kritisch beeld van de operationele realiteit van de F-16. Het duurt jaren om het toestel effectief als wapensysteem te beheersen. Bovendien zijn de F-16 gevechtsvliegtuigen kwetsbaar: ze raken snel beschadigd door onregelmatigheden op de start- en landingsbanen. Zonder geavanceerde Amerikaanse munitie bieden ze volgens Watling ook nauwelijks voordeel ten opzichte van de Russische luchtafweer.De huidige inzet van de F-16's noemt hij relatief ineffectief en ook nog eens zeer kostbaar. "Uiteindelijk zijn we uitgekomen bij de minst efficiënte en minst effectieve oplossing."Zweden zal begin volgend jaar zestien Gripens leveren. Als Oekraïne voor 2030 dan ook nog een twintigtal Gripen van het nieuwste model bestelt.Bekijk hier wat het verschil is tussen de Gripen en de F-16 en hoe de lobby te werk ging:woensdag 10 juni, 21:44Oekraïne test 'behoorlijk succesvol' afweerraket die Patriot moet vervangenzaterdag 30 mei, 07:00Oekraïne boekt terreinwinst op Rusland, toch waken experts voor euforiedinsdag 26 mei, 12:03Tientallen Nederlandse pick-uptrucks aangekomen in Oekraïne zaterdag 13 juni, 08:21Oekraïners hebben het weer op de Krim gemunt: 'Kansen op het slagveld gekeerd'