Toen de Canadese wetenschapshistoricus Yves Gingras onlangs op Retraction Watch keek, de belangrijkste nieuwssite voor informatie over wetenschappelijke integriteit, teruggetrokken artikelen en wetenschappers in opspraak, zag hij iets raars. Op de pagina met teruggetrokken artikelen van Nobelprijswinnaars stond Max Planck, met twee teruggetrokken artikelen. Max Planck (1858-1947)! Beroemd Duits natuurkundige, ontdekker van quanta (energie-eenheden) en een van de grondleggers van quantumtheorie en de moderne natuurkunde!
Hoe kon dat? In Plancks tijd wérden er nog helemaal geen wetenschappelijke artikelen ‘teruggetrokken’. Dat gebruik kwam pas veel later. De aandacht voor wetenschappelijke integriteit groeide pas in de jaren 80 van de vorige eeuw en Retraction Watch begon in 2010, schrijft Gingras samen met collega Mahdi Khelfaoui in een artikel dat hij enkele weken geleden op Arxiv publiceerde – het wetenschappelijke tijdschrift Science berichtte er afgelopen week over.
Toch heeft uitgeverij Springer Nature, nu eigenaar van Naturwissenschaften (dat inmiddels is omgedoopt tot The Science of Nature), de twee artikelen van Planck echt teruggetrokken. Wegens „article violation” („artikelschending”), meldt de uitgever bijzonder vaag bij beide artikelen, die zelfs zijn weggehaald. Meestal zijn teruggetrokken artikelen nog leesbaar en is er „retracted” overheen gestempeld, maar deze twee pdf’s zijn verder blanco. Tot voor kort kon je die lege pdf’s zelfs nog kopen voor 39,95 dollar, schrijft Science.
