vrijdag, 13:38•Aangepast vrijdag, 15:19Hoewel het Europese asiel- en migratiepact vrijdag van kracht werd, zorgden grenscontroles aan de Duitse grens rond het middaguur nog altijd voor een file in Bocholtz. De Duitse controles zijn bedoeld om terroristen te stoppen aan de grens, maar ook om uitgeprocedeerde asielzoekers te ontmoedigen. En juist dat rondreizen van illegalen moet het nieuwe migratie-akkoord in de toekomst beperken. De Europese Commissie deed begin juni een expliciete oproep om aan onder andere Duitsland en Nederland om die grenscontroles (opent in nieuw venster)af te schaffen. Daarin kondigde de Commissie aan dat het asiel- en migratiepact voor structurele verbeteringen zal zorgen, waarmee de structurele grenscontroles niet langer nodig zijn.AkenDoor het nieuwe migratiepact moeten asielaanvragen grotendeels buiten de EU-grenzen worden ingediend. Nederland stopt met de grenscontroles vanaf 30 september, Duitsland wil doorgaan met de controles. Het leidde op de eerste dag van het migratieakkoord dus tot symbolische files richting Aken.Lenaers een van hoofdonderhandelaarsOnder het Europese asiel- en migratiepact staat de handtekening van de Limburgse Europarlementariër Jeroen Lenaers. Hij onderhandelde over het migratieakkoord namens de christendemocraten van de Europese Volkspartij, de grootste fractie in het Europees Parlement."Na tien jaar is het ons eindelijk gelukt. Een van de grote problemen in Limburg is dat van alle asielzoekers die zijn uitgeprocedeerd slechts één op de vijf terugkeert naar het land van herkomst. Daardoor blijft er enorm veel druk op die hele keten, omdat mensen niet vertrekken naar hun eigen land. Een van de nieuwe elementen in dit pact is dat we terugkeerhubs creëren in andere landen. Als ze vanuit Europa niet terug kunnen naar het land van herkomst, kunnen we ze ergens anders onderbrengen, zodat ze niet de kans krijgen om in Nederland verder de illegaliteit in te verdwijnen."Rechten vluchtelingen in het gedingJuist die 'terugkeerhubs' lagen politiek uiterst gevoelig, zowel in Nederland als in het Europese Parlement. Organisaties als Vluchtelingenwerk waarschuwen dat asielzoekers in dat soort 'derde landen' geen toegang meer hebben tot juridische bijstand. Daarnaast zijn er zorgen over 'mensonterende situaties', zoals de stichting vluchteling waarschuwt. "Nederland is met Duitsland en Griekenland in een groep van lidstaten gestapt om te onderzoeken welke derde landen willen meewerken. Dat kunnen landen zijn in Afrika, het kunnen ook landen die kandidaat-lid zijn van de Europese Unie. Altijd natuurlijk met het idee dat je dat samen doet met UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties", zo vertelt Lenaers in het programma AvondGasten Europa.Onderscheid tussen vluchtelingen en migrantenMet het nieuwe asiel- en migratiepact probeert Europa een duidelijke scheiding aan te brengen tussen vluchtelingen en economische migranten. Vluchtelingen hebben recht op hulp, omdat ze vervolgd worden in hun thuisland vanwege ras, religie, politieke overtuiging of seksuele geaardheid. Het draagvlak voor die bijstand wordt ondermijnd door economische migranten die onterecht een beroep doen op die vluchtelingenstatus door asiel aan te vragen. Ruim 60 procent van de asielaanvragen in Europa(opent in nieuw venster) werd niet toegekend in 2025, in Nederland bedroeg dat percentage 52 procent. Dat zorgt voor opvangproblemen in de asielketen, zeker nadat Nederland na 2016 veel opvanglocaties heeft gesloten. "Dee mensen die niet mogen blijven maken vaak heel gevaarlijke overtochten, die ze soms met hun leven bekopen", zegt Lenaers. "Dat doen ze, omdat ze weten dat de kans om te blijven groot is als ze eenmaal op Europees grondgebied zijn. Dat los je alleen maar op door samen te werken met landen buiten Europa."Lange ademBelangrijk onderdeel van het migratie- en asielpact is een afspraak tot onderlinge solidariteit tussen de lidstaten, een spreidingswet op Europese schaal. "Landen aan de buitengrens moeten vluchtelingen screenen en eventueel tegenhouden. In ruil daarvoor nemen andere Europese landen vluchtelingen over of krijgen zij financiële compensatie", aldus Lenaers.De Nederlandse discussie over de verplichte opvang van asielzoekers in gemeenten kan een voorbode zijn van fricties op Europees niveau. Lenaers onderkent dat gevaar. "Het is ook een kwestie van vertrouwen. Hier leeft het idee dat Zuid- en Oost-Europese landen vluchtelingen eenvoudig laten doorreizen naar Nederland en Duitsland. Andersom voelen Italië, Griekenland en Spanje zich vaak in de steek gelaten. Met dit nieuwe Europese asiel- en migratiepact zetten we een eerste stap. Op de langere termijn gaan we er enorm veel voordeel van hebben. Daar ben ik van overtuigd."