Sterrenkundige Amina Helmi is dit jaar een van de winnaars van de Kavli-prijs, de prestigieuze Noorse onderscheiding voor astrofysica, nanowetenschap en neurowetenschap. Helmi krijgt de onderscheiding voor het aantonen dat de Melkweg ooit kleinere sterrenstelsels heeft opgeslokt. Helmi, hoogleraar aan het Kapteyn Astronomisch Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), deelt de prijs van één miljoen dollar met Vasily Belokurov (University of Cambridge) en Rodrigo Ibata (Université de Strasbourg).
De Kavli-prijs, vernoemd naar de Amerikaans-Noorse wetenschapper Fred Kavli, wordt sinds 2008 elk jaar uitgereikt door het Kavli-comité. En opvallend: tien van de 73 laureaten wonnen later een Nobelprijs. „Dat wist ik!”, zegt Helmi lachend aan de telefoon. „Maar voor sterrenkundigen is dit dé prijs. Voor mij is dit het hoogste.”
De Argentijnse Helmi (in 1970 geboren in Bahia Blanca, Nederlandse moeder, Egyptische vader) ontdekte in de buitenste lagen van het Melkwegstelsel het overblijfsel van een dwergsterrenstelsel dat miljarden jaren geleden werd opgeslokt door de Melkweg, dat naar haar werd vernoemd: de Helmi-stroom. Daarmee veranderde ze de manier waarop er naar de Melkweg werd gekeken: niet een al miljarden jaren onveranderd spiraalstelsel, maar een slokop die andere stelsels naar zich toe trok en in zich opnam. De fossiele sporen daarvan zijn de bewijzen dat zulke botsingen plaatsvonden op kosmische schaal. Met haar medewinnaars heeft Helmi „ons begrip over hoe enorme sterrenstelsels zich vormden fundamenteel veranderd”, zo schrijft de Kavli-jury op haar website.
